Türkiye'de olağanüstü hallerde kurulan Köy Koruculuk Sistemi ve Umumi Müfettişlikler

1980 askeri darbesinden sonra PKK terör örgütü silahlı eylemlerine başlayınca Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde yaşayan halk terörle karşı karşıya kalmıştır. PKK ile mücadelede Türkiye Cumhuriyeti Kürt aşiretlerden faydalanmak üzere, 1985 yılında Köy Koruculuk Sistemi'ni oluşturmuştur. Devlet görevlisi olan korucuların silahlandırılmasıyla kurulan bu sistemde amaç; PKK terör örgütü ile mücadelede bölgeyi çok iyi bilen Kürtlerden maksimum düzeyde istihbarat alma ve güvenlik sağlamaktır. Osmanlı döneminde kurulan Hamidiye Alaylarının Cumhuriyet dönemine bir yansıması olarak görülen Koruculuk Sistemi ile Kürtlerin devlete olan sadakatleri sağlanmaya çalışılmıştır. 1925 yılında Doğu Anadolu Bölgesinde çıkan ayaklanmalar neticesinde başlayan sıkıyönetimin 1927'de son bulmasıyla gündeme gelen Umumi Müfettişlikler Türkiye'de varlığını fiilen 25 yıl sürdürmüştür. Bu 25 yıl içerisinde Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerekli görülen bölgelerde 5 adet Umumi Müfettişlik kurulmuştur. Osmanlı döneminin siyasi ve idari zihniyetinin Cumhuriyet dönemine bir yansıması olarak görülen Umumi Müfettişlikler ile asayiş sorununun giderilmesi amaçlanmış ve devletin taşradaki otoritesi sağlamlaştırılmıştır. Bu çalışmada, yapılan literatür taramaları ışığında Köy Koruculuk Sistemi ve Umumi Müfettişlikler'in kuruluş amaçları, sağladığı yararlar ve olumsuz etkiler neticesinde iki kurumun benzer ve farklı yönleri anlatılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kürtler, Koruculuk Sistemi, Hamidiye Alayları, PKK, Umumi Müfettişlikler