Türkiye'de sağlıkta kamu özel iş birliği uygulaması: Şehir hastaneleri örneğinde paranın değer karşılığı analizi

Kamu Özel İş Birliği – KÖİ kavramı geçtiğimiz son otuz yılın popüler fenomenlerinden biri olmuştur. Ulaştırma, enerji, telekomünikasyon ve son olarak sağlık sektörlerinde devletler bu yöntemi kendi finansal ve siyasal yapılarına göre çeşitli biçimlere büründürerek vatandaşlarının hizmetine sunmuştur. Ömrü 25 yıldan 49 yıla varan ülke vatandaşlarını hatta onların doğmamış çocuklarını bile borç ve yükümlülük altına alacak bu projelerin sözleşmeleri ticari sır kapsamında olduğundan Sayıştay ve kamuoyu denetimine kapalıdır. Bu durum, bu çalışmanın önemini artırmaktadır. Türkiye, 2002 yılından sonra Dünya Bankası desteği ile Sağlıkta Dönüşüm Programına başlamıştır. Bu programın ikinci fazı olarak da yorumlanacak Şehir Hastanesi Kampüsleri yoluyla kurulu sağlık hizmet altyapısını devrimsel sayılabilecek bir tarzda dönüştürmeyi hedeflemiştir. Enerji ve ulaştırma sektörlerinde daha önceden yapılmış ve artık sözleşmesel olarak tüm hakları kamu otoritesine geçmiş proje deneyimleri varken sağlık sektörü gibi lojistik açıdan muazzam bir karmaşaya sahip bir alanda KÖİ projesi gerçekleştirmenin başarılı sonuçlar verip vermeyeceğini gelecek yıllarda oluşacak anlamlı istatistikler yoluyla daha rahat analiz etme şansı yakalanacaktır. Paranın Değer Karşılığı – PDK (Value for Money – VfM) analizi KÖİ projelerinin Net Bugünkü Değer – NBD hesabı üzerinden finansal olarak analiz edilmesine yarayan sanal bir ölçüm yöntemidir. Ticari sır kapsamındaki sözleşme hükümlerine tam hakim olan otoritelerin daha tutarlı bir PDK analizi ortaya koyması beklenmektir. Bu çalışmanın bu tür analizler için öncü olması beklenmektedir. Dünyada negatif faizlerin konuşulduğu ve TR 10 yıllık faizlerin ise %10-15 bandında olduğu günümüzde yabancı para ile borçlanıp TL gelir elde ederek tekrar yabancı paraya endeksli ödeme yapmanın sorumluluğunu almak siyasi otorite için zor karardır. Bu çalışmada, resmi tahminlere yakın tahminlerde bulunarak yapılan PDK analizi neticesinde pozitif PDK elde edilerek sağlık sektöründe KÖİ yöntemi ile günümüz koşullarında bile yatırım yapılabileceği fikrine ulaşılmıştır.