Türkiye Selçuklu - Moğol siyasi ilişkileri (XIII. yüzyıl)

Asya ve Anadolu coğrafyasında yapmış oldukları yıkım ve istilalar ile Dünya tarihine damga vuran Moğollar'ın Uzak Doğu'dan Anadolu sınırlarına gelmeleri, bölgedeki dengeleri değiştirmiştir. Şüphesiz bu durumdan en fazla Türkiye Selçuklu Devleti etkilenmiştir. Dönemin Selçuklu hükümdarı Sultan I. Alâeddin, Moğol tehlikesini farketmiş ve tedbirler almaya çalışmıştır. Harezmşahlar ile 1230 yılında yapılan Yassıçemen Savaşı neticesinde, Selçuklular ile Moğollar sınır komşusu olmuştur. Moğol tehlikesinden çekinen Sultan I. Alâeddin, Moğolların il olma teklifini kabul etmiştir. Sultan I. Alâeddin ülkesini Moğol tehdidinden korumuş, fakat kendisinden sonra tahta oturan oğlu II. Gıyâseddin'in tecrübesiz idaresi, Moğolları Anadolu'ya çekmiştir. 1240 yılında meydana gelen Babaîler İsyanı, devletin eski gücünde olmadığını göstermiş ve Moğolları cesaretlendirmişti. 1243 yılında meydana gelen Kösedağ Savaşı'nda Selçuklu ordularının mağlup olmaları, Sultanın savaş meydanını terketmesi neticesinde Anadolu toprakları Moğol istilasına maruz kalmıştır. Bundan sonra Selçuklu Sultanları'nın dirayet gösterememesi ve bazı devlet adamlarının menfî hareket etmeleri, Türkiye Selçuklu Devleti'nin Moğolların egemenliğine girmesine neden olmuş ve Anadolu'yu Moğolların atadıkları valiler yönetmeye başlamıştır. Moğol baskısına maruz kalmış olan ahali ve devlet idarecilerini, devrin önemli mutasavvıflarından Mevlâna teskin ederek dirayetli tutmuştur. Memlük hükümdarı Sultan Baybars'tan yardım isteyen bazı devlet adamları, 1277 yılında Anadolu'ya gelen Baybars'a, Moğollardan çekindikleri için destek vermemeleri üzerine Baybars memleketine geri dönmek zorunda kalmıştır. Bundan sonra da Moğol baskı ve zulmü Türkiye Selçuklu Devleti'nin yıkılışına kadar artarak devam etmiştir.