Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sağlık harcamalarının farklı işsizlik senaryolarına dayalı olarak öngörülmesi: Bir simülasyon çalışması

Dünya genelinde, sağlık hizmetlerinin nicelik ve niteliğine ilişkin olarak sürekli artan bir talep gözlemlenmektedir. Bu talep, gerekli sağlık hizmetlerinin karşılanmasında; ülkelerin sosyal güvenlik sistemleri üzerinde finansal bir yük oluşmasını sonuç vermiştir. Artan sağlık hizmetleri talebiyle iktisadi olarak başa çıkmak, ülkeler için sosyal güvenlik kurumlarının sağlık harcamalarını izlemelerini de zorunlu kılmıştır. Bu harcamalar üzerinde kontrolü sağlayabilmek için politika yapıcılar sağlık hizmetleri taleplerini öngörür finansal tahmin raporlarına gerek duymaktadırlar. Yazına göre, sağlık hizmetlerinde talebe yönelik insan davranışlarını etkileyen başlıca etmenler arasında gelir yer almaktadır. Bu iktisadi bakıştan hareketle, hane halklarının sağlık hizmetlerine ilişkin talep davranışlarını belirleyici etmenlerin başında gelir ve gelir düzeyini belirleyen işsizlik olgusunun geldiğini düşünmek akılcı ve bilimsel olacaktır. Bu çalışmada, iktisadi bakış açısıyla ülkede geliri etkilemesi muhtemel değişkenler alınarak, farklı işsizlik düzeylerine göre 2016-2025 yılları arası Türk Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlık harcama düzeyleri öngörülmüştür. Çalışmada, işsizliğin hane halkı davranışlarının biçimlenmesinde güçlü bir etken olduğu varsayılmıştır. İşsizliğin, Türkiye'nin Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlık harcamaları üzerinde düşük pozitif yönlü etkisi olduğu saptanmıştır. Sonuçlar sağlık hizmetlerinden yararlanım politikaları ve sağlıkta dışsallığın da etkisiyle, işsizliğin sağlık harcamalarını artırdığını göstermektedir. Yüksek işsizlik düzeyi Sosyal Güvenlik Kurumunun daha fazla harcama yapmasına yol açmaktadır. Eğer işsizlik düzeyi yüksek olursa, ailelerin geliri düşerek, sosyo-ekonomik düzeyin kötüleşeceği kabul edilmektedir. Çünkü işsizlik, yoksulluğu artırıcı etkisinin yanı sıra kişilerin sağlıklarını da etkilemektedir. Bireylerin sağlık ve sağlık gereksinimleri üzerinde olumsuz etkisi olması muhtemel olan işsizlikle mücadelenin sağlık düzeyine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.