Türkiye'de sosyal hizmet kurumlarında çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatminleri: Darülaceze Başkanlığı örneği

Günümüz iş hayatında örgütsel bağlılık ve iş tatmini önemle üzerinde durulan konulardandır. Çalışanların örgütlerine olumlu ve güçlü duygular beslediği örgütsel bağlılık, örgütlerin devamlılığı ve güçlenmesi açısından önemlidir. Örgütsel bağlılık terimi, örgütün bütününe yönelik çok geniş bir kavram iken iş tatmini terimi, daha dar anlamda olup bireyin işi ile alakalı duygusal tepkisini içermektedir. İş tatmininin artması örgütün büyümesi, başarı ve istikrarını etkilemekte; çalışanın da performansının yüksek olması işinden memnun olmasını gerektirmektedir. Sosyal hizmetin ortaya çıkışı, toplumdaki tüm bireylerin eldeki imkanlar ve fırsatlardan eşit derecede faydalanması temelidir. Sosyal hizmetin amacı, soyut ve genel ifadelerle belirlenmiş olup dengesizlikleri ortadan kaldırmayı hedefler. Temel hedef grubu, toplumda diğer bireylere göre dezavantajlı konumda bulunanlardır. Çalışmanın temel amacı sosyal hizmet alanında hizmet sunan farklı iş ve meslek gruplarından çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatminlerinin incelenmesidir. Çalışanların hizmet sağladıkları kuruma bağlılıkları ve yaptıkları işten aldıkları tatmin, bir anlamda çalışanların işe bakış ve iş yaşamlarındaki motivasyonlarını ve hizmet sundukları gruplara yaklaşımlarını olumlu/olumsuz olarak etkilemektedir. Çalışma, örgütsel bağlılık ve iş tatmini çerçevesinde Türkiye'deki en eski sosyal hizmet kurumlarından olan Darülaceze Başkanlığı'nda gerçekleştirilmiştir. Kurumun tercih edilme amacı, sosyal hizmet alanında faaliyet gösteren bir kurum olması ve aynı ayda üç farklı dezavantajlı gruba (yaşlı, engelli ve çocuk) hizmet sunuyor olmasıdır. Bu kurumda çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatminlerinin incelenmesi, buradan hizmet alan yaşlı, engelli ve çocukların da aldıkları hizmetin etkinliğini ve kalitesini etkileyen önemli bir unsur olarak görülmektedir. Araştırmada nicel ve nitel analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Örgütsel bağlılığın iş tatminine etkisini ölçmek amacıyla toplam 158 anket uygulanarak veriler toplanmış ve SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara ve sunulan önerilere ilişkin bir nitel araştırma yöntemi olan yarı yapılandırılmış mülakat aracılığıyla görüşmeler alınmıştır. Nicel veri analizi kısmında korelasyon analizi, t-testi analizi ve anova analizi kullanılmıştır. Anketin ilk bölümü demografik sorulardan oluşmaktadır. İkinci bölümü Allen ve Meyer (1990) tarafından literatüre kazandırılan, geçerliliği ve güvenilirliği yerli ve yabancı araştırmacılar tarafından test edilmiş "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Üçüncü bölümde akademik değeri yüksek bir ölçek olan "Minnesota İş Tatmini Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan analizlerde örgütsel bağlılık ve iş tatmini arasında bir ilişki olduğu, örgütsel bağlılık ve iş tatmini seviyesinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca kurumda çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatminlerinin cinsiyet ve vardiyalı çalışma sistemine göre farklılık gösterdiği ancak kurumda çalışılan süreye göre bir farklılık göstermediği sonuçları elde edinilmiştir.