Türkiye'de spor psikolojisi alanında sporcuları inceleyen lisansüstü tezlerin nitel ve nicel analizi

Sporcular, belirli antrenman süreçlerini uygulamakla beraber psikolojik birçok süreci de doğru yönetmek zorundadırlar. Artan rekabet ortamı bu yaklaşımı zorunlu kılmaktadır. Sporcuların zihinsel ve psikolojik süreçleri genellikle spor psikolojisi alanında ele alınmaktadır. Bu bağlamda bu tez çalışmasının amacı Türkiye'de spor psikolojisi alanında sporcuları inceleyen lisansüstü tezlerin nitel ve nicel özelliklerinin incelenmesidir. Bu tez çalışmasında, doküman tarama yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimleyici istatistik yöntemleri, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Lisansüstü tezler yüksek lisans tezleri ve doktora tezleri üzerinden incelenmiştir. Araştırmada kriterleri sağlayan 159 lisansüstü tez analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre lisansüstü tezlerin coğrafi bölge, şehir ve üniversite açısından Marmara, Ege ve İç Anadolu Bölgelerindeki yükseköğretim kurumlarında yoğunlaştığı görülmektedir. Konu ile ilgili lisansüstü tez üretiminin son yıllarda içerisinde artmasına rağmen, Covid-19 pandemisinin yaşandığı 2020 yılında ise tez üretim sayılarında önemli oranda düşüş olduğu görülmüştür. İncelenen lisansüstü tezlerde çoğunlukla nicel veya nitel araştırma yaklaşımlarının kullanıldığı görülmüştür. Buna karşılık karma araştırma deseni ile yapılan lisansüstü tezlerin oranının ise sadece %5,03 oranında olduğu görülmüştür. Araştırmada incelenen lisansüstü tezlerde en fazla araştırılan konular kaygı (%10,23), zihinsel dayanıklılık (%5,28) ve psikolojik ihtiyaçlar (%4,62) olarak bulunmuştur. Son yıllarda yazılan lisansüstü tezlerde geçmişe göre çok daha fazla sayıda psikolojik özelliğin incelendiği, daha gelişmiş istatistiksel uygulamaların yapıldığı ve çok farklı ölçeklerin kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca son yıllarda etik kurul izni alma oranının bazı yıllarda %100'lere kadar ulaştığı görülmüştür. Sonuç olarak konu ile ilgili lisansüstü tez üretiminin Türkiye'deki tüm bölgelerde, şehirlerde ve üniversitelerde yaygınlaştırılması gerektiği düşünülebilir. Olumsuz psikolojik özellikleri inceleyen tezlere ek olarak daha fazla sayıda olumlu psikolojik özelliklere odaklanan araştırmalar yapılması önerilebilir. Ayrıca, son yıllarda hızla artan psikolojik ölçüm araçlarının daha etkili ve verimli kullanılabilmesi için sahada karşılığı bulunan gerçekçi problem durumlarının daha fazla araştırılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Spor, Sporcu Psikolojisi, Lisansüstü Tez, Nitel ve Nicel Analiz, Karma Desen Araştırma