Türkiye sulak alanlar arazi örtü/kullanım değişimlerinin arazi tahribatının dengelenmesi kapsamında izlenmesi ve değerlendirilmesi

Sulak alanlar sağladığı hizmetler (gıda, tatlı su, genetik materyal vb.), düzenleyici hizmetleri (iklim, su akış rejimi, erozyon, doğal afet, tozlaşma vb.), kültürel hizmetleri (rekreasyon, estetik, eğitim vb.) ve destekleyici hizmetler (toprak oluşumu, besin döngüsü vb.) düşünüldüğünde önemli bir kavramdır. Sulak alanlara yönelik en büyük tehdit ise sulak alanların tahribi ve alansal bakımından azalmalarıdır. Bu nedenle yapılacak izleme ve değerlendirme çalışmaları sulak alanlar için oluşturulacak yönetim ve politikalar için önemlidir. Bu amaçla gerçekleştirilecek tezin amacı, Türkiye resmi sulak alanlar arazi kullanım değişimlerinin 2000 yılından günümüze değişimlerini izlenmesi ve değerlendirilmesini kapsamaktadır. Bu amaçla yapılacak çalışmanın önemi ise; arazi tahribatının dengelenmesine yönelik sulak alan ve yakın çevresindeki değişimlere göre risk değerlendirilmesine yapılarak, arazi değişimi özelinde alınacak önlemlere ilişkin altlık bilgilerin oluşturulması ve politikaların önerilmesine yardımcı olmaktır. Çalışmada ücretsiz bir arazi izleme değerlendirme yazılımı olan Collect Earth yazılımı kullanılacaktır. İlk olarak FAO tarafından kullanılan Collect Earth çok amaçlı arazi izleme ve değerlendirme aracıdır. Çalışma Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nden 2020 yılı itibariyle alınan verileri göre toplam 93 adet sulak alanda gerçekleştirilmiştir. Tez çalışması kapsamında toplam 14245 deneme alanı üzerinde çalışmalar gerçekleştirilmiş ve sonuçlar tüm alana enterpole edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, Türkiye sulak alanların büyük bir kısmı tarım alanı (%35,38) olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Ramsar alanlarının da, %38,6'sı tarım alanı sınıfında, %1,7'si yerleşim alanı sınıfında yer almaktadır. 2000-2022 yılları arasındaki Türkiye sulak alanlarında Orman, Tarım, Yerleşim ve Diğer arazi sınıflarının arttığı, Sulak alan varlığının 3629,28 hektar azaldığı tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda 40991,47 hektar alanda arazi bozulumu ve 25683,03 hektar ise iyileşme olduğu tespit edilmiştir.