Türkiye'de tehlikeli atık yönetimi ve Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırmalı bir analiz

Türkiye'de atık yönetiminin yasal ve yönetsel temelleri, 1930'lu yıllara dayansa da tehlikeli atıklara ilişkin normatif ilkelerin yaşama geçirilmesi yakın bir geçmişe sahiptir. Evsel atıkların bile değerlendirilmesi veya bertarafı konusunda kapasite ve uygulama sorunu yaşayan Türkiye'de, tehlikeli atıklar gibi özel öneme sahip atıkların yönetim sürecine dahil edilmesi ciddi sorunlar ile karşı karşıyadır. Türkiye'de tehlikeli atıklar konusunda, ülke genelinde güvenilir bir atık envanterinin oluşturulamaması, kurumsal kapasite yetersizliği, üreticilerin yeterince bilgilendirilmemesi, geri kazanım ve geri dönüşüm olanaklarının sınırlı olması yanında bertaraf tesislerinin sayısının yetersizliği, çevresel risklerin görmezlikten gelinmesi, atıkların yasal olmayan şekilde gelişigüzel doğal ortama bırakılması gibi daha da uzayabilecek bir sorunlar listesi; etkili bir tehlikeli atık yönetiminin önündeki en büyük engellerdir. Ancak yönetimsel yaklaşım açısından en önemli sıkıntılardan biri, tehlikeli atık yönetiminde merkezi yaklaşımın, sorumlu birimler arasında koordinasyon sağlanmasında, denetim ve kontrol mekanizmalarının işletilmesinde ve sektörel paydaşların sürdürülebilir politikalar üretebileceği bütünleşik bir yönetim modeli oluşturulmasında yetersiz kalmasıdır. Avrupa Birliği üyelik sürecinde aday ülke statüsüne sahip olan Türkiye'deki tehlikeli atık uygulamaları, diğer AB ülkelerinde geçerli olan mevcut durum ile karşılaştırıldığında, AB atık direktiflerine ilişkin mevzuat uyumu konusunda önemli gelişmeler kaydedilmesine rağmen uygulamada ve kurumsal kapasite geliştirme konusunda büyük sıkıntılar yaşandığı görülmektedir. Bununla birlikte Türkiye'nin, genişleme sürecinde Birliğe yeni katılan bazı ülkelere göre çeşitli yönlerden daha ileri durumda olduğu dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Tehlikeli Atıklar, Bütünleşik Tehlikeli Atık Yönetimi, Avrupa Birliği Ülkeleri, Yönetişim, Sürdürülebilir Çevre