Türkiye'de tehlikeli atık yönetiminin sorunlarının Türkiye'ye sosyal ve finansal maliyetinin tespit edilmesi

Tehlikeli atıklar; çevre ve insan sağlığı için tehlikeli olan, yanıcı, yakıcı, kanserojen, patlayıcı, radyoaktif, aşındırıcı ve zehirli atıkların tümüne verilen isimdir. Tehlikeli atıkların çevreye zarar verecek şekilde doğrudan ve dolaylı bir şekilde alıcı ortama verilmesinin önlenmesi gerekir. Önlenemeyen tehlikeli atıkların tekrar kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım yolu ile bertaraf edilecek miktarının azaltılması oldukça önemlidir. Tehlikeli atıkların geri kazanılmasıyla; doğal kaynaklarımız korunur, enerji tasarrufu sağlanır, atık miktarı azaltılır ve ekonomiye önemli miktarda kaynak kazandırılır.Bu çerçevede bu çalışmanın amacı; Türkiye'de tehlikeli atık yönetimi sorunlarının çözümünde etkin olan seçilmiş geri dönüşüm firmaları örneğinden hareketle, Türkiye açısından ortaya çıkan refah kazanç/kayıplarının kısmi analizini yapmak ve iktisadi karar birimlerinin politika geliştirmesine katkı sağlamaktır. Çalışmanın bu amacı doğrultusunda, geri dönüşüm firmaları olan Naksan Plastik ve Enerji Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, Bayer Türk Kimya Sanayi Limited Şirketi, Akdeniz Kimya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Dentaş Ambalaj ve Kağıt Sanayi Anonim Şirketi ve Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ilişkin, ikincil veri tabanı kullanılarak 2002-2012 dönemini kapsayan Toplam Faktör Verimliliği (TFV) ölçülmüştür. Elde edilen bulgular değerlendirilmiş ve geri dönüşümün ölçülebilir net dışsal fayda/net dışsal maliyeti, ilk kez Türkiye örneğinden hareketle hesaplanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, geri dönüşüm firmalarının pozitif net dışsal fayda yaratarak ulusal ekonomiye ve sosyal refaha katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, başta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olmak üzere tehlikeli atık yönetimi konusunda yetkili kurum ve kuruluşların yeni açılımlarına fırsat verebilecek öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tehlikeli Atıklar, Geri Dönüşüm, Geri Dönüşümün Net Dışsal Fayda- Net Dışsal Maliyeti