Türkiye'de temsil anlayışı ve milletvekillerinin parti değiştirmesi

ÖZET M.Ö. 500'lü yıllarda, halkın yönetime doğrudan katılımı olarak ortaya çıkan, demokrasi anlayışı zamanla temsili bir karaktere dönüşmüştür. 13. ve 14. yüzyılda İngiltere ve Fransa'da hakim olan uygulama "emredici vekalet" anlayışı olmakla birlikte, 17. ve 18. yüzyıllara gelindiğinde, yerini "yeni temsil(temsili vekalet)" anlayışına bırakmıştır. 19. yüzyılda siyasi partilerin, siyasal yaşamda ağırlıklı olarak yer almaya başlaması, geçerli temsil anlayışının bir kez daha değişmesine neden olmuştur. Türkiye'de temsili demokrasinin ortaya çıkışı ve gelişimi, Batı demokrasilerinden çok sonra ve onun gelişiminden farklı bir çizgide olmuştur. Cumhuriyet sonrasında, "milli egemenlik" ve buna bağlı "temsili rejim" anlayışının tüm anayasalarda yer aldığını söyleyebiliriz. Çok partili hayata geçişle birlikte, siyasi partilerin hukuk alanında tanınıp, kapsamlı olarak düzenlenmesi, Türkiye'de çağdaş Batı demokrasilerinden önce olmuş, belirgin uygulamalardır. 1961 Anayasası'nın uygulamaya konulmasından 1980 yılına kadar olan dönem, siyasi bunalım ve istikrarsızlıkların yoğun olarak yaşandığı yıllardır. Bu istikrarsızlıkların ortaya çıkmasında, hiçbir partinin tek başına. ^ hükümet kurabilecek çoğunluğu elde edememesi yanında/^partiler arası görüşmelerle değil, milletvekili transferleriyle gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Bu tür uygulamalar sonuçta toplumun siyasete ve siyasetçilere olan güvenini sarsmış ve parlamentonun itibarının zedelenmesine neden olmuştur. 1982 Anayasası'nın hazırlayıcıları, önceki dönemde yaşananları göz önünde bulundurarak anayasanın kendi içinde ortaya çıkabilecek çelişkileri düşünmeksizin istikrarsızlık sebebi saydığı milletvekili transferlerini önleyici hükümler getirmiştir. Bu araştırmada, Cumhuriyet sonrası Türk anayasalarına hakim olan egemenlik ve temsil anlayışı çerçevesinde, seçmen-temsilci ilişkileri incelenerek yasalarda ve uygulamada karşılaşılan çelişkiler belirlenmeye çalışılmıştır.