DoctorateOpen Access

Türkiye Türkçesi ile Kırgız Türkçesindeki mutluluk/mutsuzluk kavramı ile ilgili fiil ve deyimlerde anlam ilişkisi

2011
0 views
0 downloads
Advisor: Prof. Dr. Vahit Türk

Abstract (TR)

?Türkiye Türkçesi İle Kırgız Türkçesi Arasında Mutluluk/Mutsuzluk İfade Eden Fiil Ve Deyimlerde Anlam İlişkisi? başlıklı tezde, genel anlamda dil ile zihin arasında nasıl bir ilişki olduğu, insanın çevresinde olup bitenleri nasıl algıladığı, ruh dünyasını yakından ilgilendiren durumlarda nasıl tepkiler verdiği, bu tepkileri dili vasıtasıyla karşısındaki veya çevresindekilere aktarırken zihnini nasıl işlettiği, karşılaştığı bu durumlarda zihninin neleri nelerle veya nerelerle ne şekilde ilişkilendirdiği gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.İncelenecek olan dil malzemesine geçmeden önce, mutluluk ve mutsuzluk olgularıyla ilgili daha önceden ileri sürülen felsefi görüşler ele alınarak konunun şimdiye kadar nasıl algılandığı da aktarılmaya çalışılmıştır. Konuyu belirli bir çerçevede ele almak için doğrudan mutluluk ve mutsuzluk ifade eden fiillerden veya anlam olarak dolaylı da olsa insan zihninde, doğrudan mutluluk veya mutsuzluk kavramlarıyla ilişkili anlamlarıyla tasarlanan temel ve alt kavram alanları oluşturulmuş, böylece mutluluk ifade etmeleri bakımından ?eğlenmek, gülmek, sevinmek? şeklinde üç temel kavram alanı; mutsuzluk ifade etmeleri bakımından, ?ağlamak, bunalmak, hüzünlenmek, korkmak, küsmek/darılmak, öfkelenmek ve üzülmek? şeklinde yedi temel kavram alanı belirlenmiştir. Belirlenen bu temel kavram alanlarının içinde alt kavram alanları oluşturulmuş, oluşturulan bu alt kavramlarla ilgili her iki lehçede ortaya çıkan deyimler, bu kavramlarla ifade ettikleri anlamlar açısından eşleştirilmiştir.Bu çalışmada değerlendirmeye tabi tutulan malzemeler, Türkiye Türkçesi için Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan Büyük Türkçe Sözlük'te yer alan söz, deyim, terim ve ad olmak üzere 104.407 söz varlığı içinden seçilen deyim ve fiiller ile Kırgız Türkçesi için 25.000 sözü içine alan K. K. Yudahin'in Kırgız Sözlüğü'nden, 50.000 sözü kapsayan Gülzura Cumakunova'nın hazırladığı Türkçe- Kırgızca Sözlük'ten ve 7980 deyimi içine alan Kırgız Dilinin Deyimler Sözlüğü'nden seçilen deyim ve fiillerden oluşmaktadır. Bunların dışında Türkiye Türkçesinde konuyla ilgili hazırlanmış başka sözlüklerden de istifade edilmiş, böylece bir sözlükte ele alınmayan veya gözden kaçan söz varlığı diğer kaynaklarda tespit edilmeye çalışılmıştır.Yapılan bu çalışmada, ilgili alanla ortaya çıkan dil malzemelerinin hem Türkiye Türkçesinde, hem de Kırgız Türkçesindeki durumu karşılaştırılmış, her iki lehçe için var olan ortaklıklar ve farklılıklar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Her iki lehçedeki fiiller ve deyimler, doğrudan mutluluk veya mutsuzluk bildirmelerine göre incelemeye tabi tutulmuş; bunların dışında, dolaylı olarak bu kavramlarla ilişkili fiil ve deyimler de ayrı bir bölümde ele alınarak, sözlük niteliğinde tasnif edilmiştir.

Author

Dr. Yasin Şerifoğlu

How to Cite

Yasin Şerifoğlu (Doktora Tezi). Türkiye Türkçesi ile Kırgız Türkçesindeki mutluluk/mutsuzluk kavramı ile ilgili fiil ve deyimlerde anlam ilişkisi, 2011, Sakarya University.

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from Sakarya University