Türkiye Türkçesi ve mısır Arapçasında kadın ve erkek temsilleri: Atasözleri üzerine kültürdilbilimsel bir inceleme

Bu çalışma, Türkiye Türkçesi ve Mısır Arapçasında kadın ve erkek temsillerini atasözleri aracılığıyla kültür dilbilimsel bir bakış açısıyla karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Atasözleri, toplumların tarihsel, kültürel ve toplumsal yapılarını yansıtan dilsel kalıplar olarak, özellikle toplumsal cinsiyet rollerinin aktarımı ve pekiştirilmesinde önemli işlevler üstlenmektedir. Araştırmada, Türkiye Türkçesi ve Mısır Arapçasına ait toplam 50 atasözü, kültür dilbilimsel çözümleme yöntemleri doğrultusunda çözümlenmiştir. Türkiye Türkçesi atasözleri Türk Dil Kurumu (2004) kaynağından, Mısır Arapçası atasözleri ise Teymour Pasha (2012) tarafından derlenen eserden alınmıştır. Örneklem oluşturulurken "kadın", "erkek", "adam", "koca", "eş" ve "karı" gibi anahtar sözcükler esas alınmış; bu atasözleri içerik ve tematik çözümleme yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Çözümleme sürecinde Sharifian'ın kültür dilbilim modeli temel alınarak, atasözlerinde yer alan kültürel şemalar, metaforlar ve kavramsallaştırmalar ortaya konmuştur. Çözümleme sonuçları, her iki toplumda da toplumsal cinsiyet temsillerinin belirli kalıp yargılarla şekillendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, kadına ve erkeğe yüklenen rollerin kültürel bağlamlara göre farklılaştığı; Türkiye Türkçesinde kadın figürünün çoğunlukla ev içi rollerle sınırlandırıldığı, Mısır Arapçasında ise duygusal ve sosyal ilişkiler bağlamında temsil edildiği gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, dilin kültürel yapıyı yansıtan bir sistem olmasının yanı sıra, toplumsal cinsiyet rollerinin dil aracılığıyla yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, kültür dilbilim, toplumsal cinsiyet çalışmaları ve dil araştırmaları alanlarına katkı sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Atasözleri, Toplumsal Cinsiyet, Kadın Temsili, Erkek Temsili, Kültür Dilbilim, Türkiye Türkçesi, Mısır Arapçası.