Türkiye`de ücret adaletsizliğinin hakkaniyet kuramı çerçevesinde analizi

Çalışmamızda ülkemizdeki ücret adaletsizliği hakkaniyet kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Çalışanların güdülenmesi ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda güdülenme kuramları geliştirilmiştir. Adams'ın "Hakkaniyet Kuramı" çalışanların güdülenme kuramlarından biridir. Çalışmamızda bu kuramı ayrıntılı olarak irdeledik. Ayrıca çalışmamızda benzer kuramlar, denksizlik durumları, bu durumlara karşı tepkiler ve bu kuramlarla ilgili yapılan araştırmalar üzerinde durduk. Bireylerin çalışma hayatına ilişkin katkılarından yalnız emek ve eğitim, aldığı katkılardan ücret, sosyal yardım ve sosyal güvenlik incelenmiştir. Çalışma hayatını değerlendiren bir anket yapılmıştır. Araştırmanın önemli bulguları şunlardır: Bireylerin çoğunluğu eğitim girdisi karşılığında aldıkları ücret arasında denksizlik olduğuna inanmaktadırlar. Ücretlerinden tamamen tatmin olanlar çok az olmasına rağmen işlerini değiştirme eğilimi olanların sayısı çok azdır. Bireylerin yaklaşık yarısı vasıflarının karşılığını yeterince almadıklarını, bir başka anlatımla girdilerinin karşılığını yeterince alamadıklarını söylemişlerdir. Bireylerin büyük çoğunluğu ücretlerini başkalarıyla karşılaştırdığında eksiklik hissetmektedirler. Ücret eşitsizliği sorunu bireylerin büyük bir bölümünü ilgilendirmektedir. Bireyler ücret eşitsizliği sorununu ücret yetersizliği sorunundan daha önemli görmektedirler. Ücret eşitsizliği sorunu bireylere göre çalışanların yoğun tepkileri ile giderilebilir. Özelleştirme uygulamaları bireylere göre eşitsizliği artıran bir etkiye sahiptir. Üstün başarı gösteren çalışanların büyük bölümünün ödüllendirilmediği ortaya çıkmıştır. Çalışma yaşamında bireylerin ücret gibi parasal değerlerden ziyade statü, kendine değer verilmesi gibi manevi değerlere önem verdiği ortaya çıkmıştır. Bireylerin işlerini kaybetme durumunda yarıya yakını durumu kabulleneceğini, bir kısmı depresyona gireceğini ve intihar edebileceğini söylemiştir. Bireylerin büyük çoğunluğu adaletsizlikler karşısında iş171 değiştirebileceklerini söylemişlerdir. İlginç bir bulgu evlilerin bekarlara göre iş değiştirmeye ve iş bırakmaya daha eğilimli olmasıdır. Ücretlerinden tatmin olduğunu söyleyenlerin çoğu kamu kesimi çalışanlarıdır. Ücret adaletsizliğinin depresyon ve intihar gibi önemli toplumsal sorunlara yol açabileceği görülmektedir. Türk çalışma hayatı açısından araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde hakkaniyet kuramının önermelerinin bazılarını desteklediği bazılarını ise desteklemediği görülmektedir.