Türkiye'de ulus devletin dönüşüm sürecinde etnik kimlikler: Sakarya ili örneği

İçinde birçok farklı etno-kültürel ve dini grupları barındıran ulus-devletleri, demokratik pratikler ile barış içerisinde bir arada tutmanın yolu nedir? Bu soru,kitle iletişim araçlarının yaygınlık kazanması, küresel düzeydeki göçlerin artması, insan hakları, demokrasi gibi konuların gittikçe önem kazanması ve kolonyalizm sonrasında gerçekleşen post-kolonyal çalışmaların etkisiyle sosyal bilimlerin, özellikle sosyoloji ve siyaset alanının,en önemli sorusu haline gelmiş bulunmaktadır. Sosyal, siyasal ve teknolojik alanda yaşanan bu gelişmeler sonucunda esasında çoketnikli ve çokuluslu bir toplumsal yapıya sahip olan türdeş ulus-devletlerde yaşamakta olan farklı etno-kültürel grupların, kendi kültürel ve dinsel ihtiyaçlarıyla birlikte tarihi miraslarının ve çıkarlarının kamusal alanda hesaba katılması gerektiği ileri sürülmektedir. Günümüzde ise bu argümanları olumlayan temel görüşler kültürel çoğulculuk ya da liberal çokkültürcülük ve cemaatçi (komüniteryan) çokkültürcülük kavramlarıyla adlandırılmaktadır. Özellikle Batı toplumlarında gün yüzüne çıkan ve uygulanan politikaların Türkiye'ye de uyarlanmaya çalışıldığı ve bu politikalara yönelik uygulamaların geliştirildiği görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de liberal çokkültürcülük meselesi, post-kolonyal yaklaşımların sunmuş olduğu epistemolojik kabuller ve diyalektik bütünsellik ilkesinin yöntemsel yol göstericiliği aracılığıyla ulus-devletin, ulusal kimliğin, etnik kimliğin makro ve soyut tarifleri ötesinde, gerçekte nasıl tecrübe edilerek anlamlandırıldığı tespit edilmiştir. Bunun için çalışma kapsamında Türkiye'de çokkültürcü kimlik siyaseti kapsamında tartışma konusu olan temel konu başlıklarına ve uygulamalarına yönelik ifadeleri içeren Ulusal Birlik Algısı Ölçeği (UBAÖ) geliştirilmiştir. Bu anlamıyla çalışmanın literatüre önemli bir katkı sağladığı ifade edilebilir. Aynı zamanda Türkiye'nin ulus-devlet yapısının toplumsal dokusunun anlaşılmasına katkı sağlamak amacıyla farklı etnokültürel gruplar arasındaki sosyal mesafe düzeylerinin analiz edilmesinde Sosyal Mesafe Ölçeği (SMÖ), farklı etno-kültürel grupların Türk ulusal kimliğiyle kurdukları aidiyet bağının analizi için Ulusal Kimlik Aidiyeti Ölçeğinden (UKAÖ) istifade edilmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular liberal çokkültürcülük tartışmalarının sunduğu temel konu başlıkları dışında Türkiye'de geleneksel kurum ve toplumsal referans konularını değiştiren temel öğelerin dikkatle irdelenmesi gerektiğini göstermektedir. Bundan dolayı Türkiye'de liberal çokkültürcülük politikalarına karşılık "farklılık içinde birlik idealinin barış ve demokratik bir süreç içerisinde gerçekleşmesini sağlayacak nasıl bir kimlik siyaseti geliştirilmelidir?" sorusu tartışılmıştır. Bu kapsamda "halat kültür" (Özensel, 2013) kavramı referans noktası alınarak Türkiye'nin gizli habitusununaçığa çıkartılmasını sağlayacak ulusal kimlik temelli tartışılması gerektiği yönünde bir argümanla birlikte Türkiye için yeni bir kimlik siyasetinin ontolojik ve epistemolojik kabulleri temellendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çokkültürcülük, Halat Kültür, Ulus-devlet, Ulusal Kimlik, PostKolonyal Çokkültürcülük.