Türkiye'de vergi bilincinin geliştirilmesinde eğitimin rolü: Antalya İli Manavgat ilçesi örneği

İlk ortaya çıktığı zamanlarda vergilerin sadece gönüllü bir ödemeyken, zamanla kamusal ihtiyaçların artmasıyla genel ve zorunlu bir nitelik kazanmıştır. Zaman geçtikçe devlet harcamalarının finansmanında temel gelir kaynağı haline gelmişlerdir. Çağ ilerledikçe toplumsal yapı değişmiş ve vergiler mali amaçlarının yanında ekonomik ve sosyal amaçlarla da alınmaya başlanmıştır. Bu nedenle zamanla zorunlu bir finansman kaynağı haline dönüşmüştür. Verginin amaçlarına ulaşılabilmesi mükelleflerin gönüllü uyumuna bağlıdır. Vergiye yüklenen rol değiştikçe artan vergi yükümlülükleri giderek mükellefler üzerinde daha fazla baskı aracı olmaya başlamış ve mükellefler vergiye karşı direnç göstermişlerdir. Devletlerin harcamalarını finanse etmek için daha fazla vergi almak istemeleri, özellikle gelişmemiş toplumlarda vergi bilincinin daha az gelişmesi nedeniyle vergiye karşı tepkileri arttırmıştır. Gelişmiş toplumlarda vergi yaptırımlarının ağırlığı, mükelleflerin vergi bilinç düzeylerinin daha yüksek olması nedenleriyle, vergiye karşı tepkiler daha alt seviyededir. Gelişmemiş, az gelişmiş toplumlarda ise ekonomik, siyasi, hukuki vb. şartların ağırlığı mükellefleri vergi kanunlarındaki boşluklardan yararlanmaya daha fazla sevk etmektedir. Bu tür toplumlarda tam demokrasi anlayışı yerleşmemiş olduğundan halkın vergiye karşı direnci toplumsal ayaklanmalar gibi nedenlerden değil daha çok vergi kanunlarındaki boşluklardan yararlanarak vergiden kaçınma, vergi kaçakçılığı vb. şeklindedir. Halkın eğitim seviyesinin düşüklüğü de vergi bilinç düzeyinin istenilen seviyelerde olmadığının bir göstergesidir. Çalışmamızda, literatür taraması yapılarak verginin kavramsal çerçevesi ve tarihçesi ele alınmış olup vergiye karşı tepkiler ile bu tepkileri önlemek için Dünya'da ve Türkiye'de yapılmış olan çalışmalar incelenmiştir. Ayrıca seçilen okullarda bulunan her biri potansiyel vergi mükellefi olan ilköğretim öğrencileri ve hali hazırda vergi mükellefi olan öğretmenler üzerinde anket çalışması yapılarak vergi bilinç düzeyleri ölçülmeye çalışılmıştır. Son olarak, yapılan literatür taraması ve anket uygulaması sonucu elde edilen bilgiler ve bulgular ışığında vergi bilincinin geliştirilmesi için yapılabilecek politikalar hakkında yeni öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergi Bilinci, Vergi İdaresi, Vergi Eğitimi