Türkiye`de yağış yoğunluğunun alansan ve zamansal değişimi

Türkiye'de Yağış Yoğunluğunun Alansal ve Zamansal Değişimi- Faize SARIŞÖZETTürkiye'de iklimin değişim sürecini anlama ve iklim değişikliğinin olası etkilerinibelirlemeye yönelik çalışmaların sayısı giderek artmaktadır. Yağışlarda gözlenen değişim veeğilimlerin açıklanmasına yönelik araştırmalar bu çalışmalar arasında yer alır. Buçalışmanın amacı Türkiye'de günlük yağış yoğunluğundaki uzun süreli aylık, mevsimlik veyıllık değişim ve eğilimleri analiz etmektir. Yağış yoğunluğundaki eğilimleri daha doğruaçıklamak için yağış tutarları da analiz edildi. Verilerinin inhomojenliği ortaya koymakiçin Kruskall-Wallis türdeşlik sınaması kullanıldı. Yağış yoğunluğu tutarları, aylıkmevsimlik ve yıllık yağış tutarlarının ilgili ay, mevsim ve yıldaki yağışlı günler süresiyleoranları alınarak hesaplandı. Yağış ve yağış yoğunluğu tutarlarındaki uzun süreli eğilimlerMann-Kendall sıra ilişki katsayısı yöntemi ve En Küçük Kareler Doğrusal Regresyonyaklaşımı ile kontrol edildi. Uygulanan eğilim sınamaları sonucunda elde edilen önemlibulgular şöyle özetlenebilir: (1) Yıllık yağışlarda ve yağış yoğunluğunda azalma eğilimibelirlendi, bu eğilim Akdeniz ve Karadeniz yağış rejimi bölgelerinde oldukça kuvvetlidir;(2) Yağışlarda kış mevsiminde kuvvetli bir azalma eğilimi fakat yaz, ilkbahar ve sonbaharmevsimlerinde artış eğilimi belirlendi; (3) Yağış yoğunluğunda tüm mevsimlerde azalmaeğilimi vardır ve bu eğilim istatistiksel açıdan yağışlardaki eğilimden daha anlamlıdır; (4)Yağış ve yağış yoğunluğu eğilim sınamalarının sonuçları kış mevsiminde mükemmel biruyum gösterdi. (5) Kış yağışlarındaki azalma eğilimi Akdeniz, yağış yoğunluğundakiazalma eğilimi ise Karadeniz yağış rejimi bölgesinde en kuvvetlidir; (6) 1950 yılındansonraki dönemde, yağış yoğunluğundaki azalma eğilimin kuvvetlenmeye başladığı gözlendi.Bu çalışmada, Türkiye için daha önce yapılan araştırmaların sonuçlarına benzer sonuçlarelde edildi. Türkiye'de kış yağışlarında gözlenen kuvvetli azalma eğilimleri ve hafifşiddetteki yağışların gerçekleşme frekansındaki artış eğilimi çalışmanın sonuçlarıylauyumlu bulgulardır. Daha ileri çalışmalarda; eğilimlerin kuvvetli olduğu bölgelerde yağışşiddetine ek olarak yağış yoğunluğunun ekstrem olayların oluşumundaki etkisininaraştırılması ve yağış yoğunluğundaki azalma eğilimi ile kuraklık arasındaki olasıbağlantıların açıklanması gereklidir.