Türkiye'de yayın yapan ulusal haber kanallarında diksiyon analizi: Ana haber bültenleri

Diksiyon ve Türkçenin doğru kullanımı, kuşkusuz televizyonda haber sunan bir spiker için son derece önemlidir. Günümüzde halen toplumun haber almada çokça tercih ettiği televizyonda kullanılan dil, hemen her türlü mecradan ve günlük yaşamda kullanılan dilden çok daha kusursuz olmak durumundadır. Bu da haber spikerlerine, Türkçenin en doğru şekilde kullanılması noktasında sorumluluklar yüklemektedir. Televizyon haberlerinde kullanılan dilin ve diksiyonun inceleneceği bu çalışmada amaç, Türkiye'de ulusal ölçekte yayın yapan ve en çok takip edilen 3 haber kanalının ana haber bültenlerinin sunumlarını, diksiyon unsurları açısından analiz etmektir. Diksiyon analizi TRT Haber, CNN Türk ve Habertürk kanallarının 1-7 Ağustos 2023 tarih aralığındaki ana haber bültenlerini kapsamaktadır. Çalışmanın amacına ve sorununa uygun olarak literatür taraması yapılmış, ulusal ve uluslararası literatür incelenmiş, literatürden elde edilen birikim ve bilgiler ekseninde nitel içerik analizi ile gözlem yoluyla elde edilen veriler araştırmacı tarafından oluşturulan kodlama cetveline göre yorumlanmıştır. Çalışmayla haber sunumlarında yapılan hatalar belirlenmiş ve bu hataların düzeltilmesi adına spiker ve izleyici açısından farkındalık oluşturulmaya çalışılmıştır. Çalışmada ana haber spikerlerinin hangi tür hataları ne sıklıkla yaptığı ile ilgili detaylı değerlendirmeler ve belli başlı öneriler yer almaktadır. Çalışmanın sonucuna göre ana haber bültenlerinde azımsanmayacak sayıda diksiyon hatası yapıldığı görülmüştür. En çok yapılan üç hata türü cümle vurgusu, ı'lama-tekrarlama ve boğumlanma; en az yapılan hata türleri, "ile" ve "ise" bağlaçlarının telaffuzu ve "ğ" sesinin kullanımı olarak gözlemlenmiştir. Anahtar kelimeler: Diksiyon, Televizyon, Haber, Spiker, Türkçe, Dil, Telaffuz.