Türkiye'ye gelen turistlerin ve Türkiye'de yaşayan yerleşik yabancıların yeme davranışları

Türkiye'ye tatile gelen ve Türkiye'de yaşayan yerleşik yabancıların yeme davranışları arasındaki ilişkiyi ve yerleşik yabancıların anavatanlarında ve Türkiye'de beslenme davranışları arasında ne gibi farklılıklar olduğunu ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma ile turistlerin ve yerleşik yabancıların içine girdikleri toplumun kültüründen ne ölçüde etkilendikleri ve bu durumun yeme davranışlarında ne gibi değişimler yaşattığı anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmada, farklı duygu durumlarının yeme davranışlarını nasıl etkilediğini inceleyen 1986 yılında Van Strien ve arkadaşları tarafından geliştirilen Dutch Eating Behavior Questionnaire – DEBQ ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçek yardımı ile turistlerin ve yerleşik yabancıların yeme davranışları arasında bir farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma için hazırlanan anket formlarından ilki Kuşadası'na tatil amacıyla gelen 356 turiste kolayda örneklem yolu ile Kuşadası'nda ve Adnan Menderes Havalimanı'nda Mart - Eylül 2015 tarihlerinde uygulanmıştır. Toplanan anket formlarından 40'ı eksik bilgi içerdiği için araştırmaya dâhil edilmemiştir. Sonuç olarak birinci aşama sonunda 316 anket formu toplanmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması için hazırlanan anket formu Türkiye'ye göçen, Kuşadası'nda ve Antalya'da yaşamaya devam eden 250 yerleşik yabancı üzerinde uygulanmıştır. Katılımcılara anket formlarını doldurmaları için 15 gün süre tanınmıştır. Bu süre sonunda anketler toplanmış ve katılımcıların verdikleri cevaplar kontrol edilmiştir. Eksiksiz cevaplanan 214 anket çalışmaya dâhil edilmiş, eksik bilgi içeren 36 anket formu analiz dışı bırakılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara bakıldığında, bu çalışmanın ortaya koyduğu üç temel sonuç bulunmaktadır. Bu sonuçlardan ilki, her iki grupta yer alan katılımcıların açlık hissetmeksizin dışsal uyaranlara cevap vermeye daha yatkın oldukları ve gıda maddelerinin kokusu, tadı, görüntüsü vb. özelliklerine karşı tepkisiz kalamadıklarıdır. Araştırmada ortaya çıkan ikinci sonuç, turistlerin ve yerleşik yabancıların kilolarını kontrol altına almak amacıyla tükettikleri besinleri kısıtlama eğilimine gittikleridir. Çalışmada elde edilen sonuçlardan sonuncusu, katılımcıların duygusal yeme davranışlarını kısmen sergiledikleridir. Türkiye'ye göçen ve artık Türk kültürünün bir parçası olarak düşünülen yerleşik yabancılara yapılan ikinci araştırmada, katılımcıların anavatanlarında ve Türkiye'de yeme davranışları arasında kısmen de olsa bir farkın olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar dikkate alındığında, katılımcıların yeme davranışlarında yabancı olma algısından çok sonradan içine dahil oldukları toplum kültürünün kısmi etkisinin olduğunu ifade etmek mümkündür. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Beslenme, turizm, yeme davranışları, turistler, yerleşik yabancılar