Türkiye'de yerel demokrasinin dönüşümünde Büyükşehir Belediyesinin rolü

İlk oluşumlarına milattan önce 4000'li yıllarda rastlanan kentlerin daha sonra Akdeniz havzasında kurulduğu, ancak günümüz anlamında kentlerin ise 18. Yüzyılın ikinci yarısından sonra yaşanan gelişmelerle birlikle Batı Avrupa'da ortaya çıktığı bilinmektedir. Kentler üzerinde büyük etki yaratan bu gelişmeler, sanayi devrimi ile birlikte kitlesel üretimin başladığı şehirlerde baş gösteren işgücü ihtiyacını karşılamak için kırsal yerleşimlerden kentsel yerleşmelere doğru başlayan nüfus haraketliliği sonucu kentsel nüfusun artması ve kitlesel üretim ile birlikte refahın yükselmesi sonucu yaşanan nüfus artışıdır. Hizmet çeşitliliğinin de artması ile birlikte yerel kamusal hizmetlerin özellikle de imar, altyapı, temizlik, su ve ulaşım gibi bütünlük arz eden hizmetlerin sunumunda güçlükler yaşanmaya başladı. Hizmet sunumunda yaşanan güçlükleri aşmak için geliştirilen yöntem belediyelerin birleştirilerek ölçeklerinin büyütülmesi ve sayılarının azaltılması olmuştur. Benzer durum 1950'li yıllardan sonra ülkemizde de yaşanmaya başladı. En nihayetinde sanayi faaliyetlerinin yoğunlaştığı kentlerde kentleşmenin ve göç nedeni ile kentsel nüfusun artmasıyla birlikte gittikçe genişleyerek yönetilemez hale gelen büyük kentlerde yeni bir model olarak Büyükşehir Belediyesi kurulmuştur. Bu çalışmada da 1984 yılında iki kademeli olarak tasarlanan yeni bir idari birim olarak hayatımızda yer edinen Büyükşehir Belediyesi'nin ülkemizde yerel demokrasi üzerine etkisi incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Büyükşehir Belediyesi, İki Kademeli Yapı, Özerklik, Yerel Demokrasi, Yerinden Yönetim