Türkiye'de yerfıstığı tarımında teknik ve ekonomik etkinlik

Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'de yerfıstığı üretimine yer veren işletmelerde yerfıstığı üretimi için teknik, ekonomik ve tahsis etkinlik düzeylerinin tahmin edilmesidir. Bu amaçla Türkiye'deki yerfıstığı üretiminin %80'inden fazlasını gerçekleştiren Adana ve Osmaniye illerinde yerfıstığı yetiştirilen 90 işletmeden elde edilen verilere dayanılarak Veri Zarflama Analizi ve Stokastik Sınır Analizi yöntemleri kullanılmak suretiyle etkinlik analizleri yapılmıştır. Analizlerde temel değişkenler olarak yerfıstığı verim miktarı, saf azot, saf fosfor, makine gücü ve işgücü kullanım düzeyleri ile ilaç masrafları kullanılmıştır. Etkinsizlik modelinde sosyo-ekonomik değişkenler olarak eğitim, yerfıstığı alanı, aile işgücü oranı, sulama sayısı, yerfıstığı parsel sayısı ve önerilen saf azot kullanım düzeyi yer almıştır. Sonuçlar teknik etkinliğin 0,81 ile 0,86 arasında değiştiğini, ekonomik ve tahsis etkinliklerinin ise 0,60 ve 0,74 civarında olduğunu göstermektedir. Teknik etkinsizlik işletmelerin etkinlik sınırının altında üretim yapmalarından kaynaklanmaktadır. Yerfıstığı yetiştiren işletmeler açısından üretim etkinliğinde kazanç sağlama açısından tahsis etkinliğinde sağlanacak iyileştirmeler daha önemli görünmektedir. Etkinlik düzeyleri ile eğitim, ekim alanı ve önerilen düzeyde azot kullanımı arasında pozitif; aile işgücü oranı, sulama sayısı ve parsel sayısı arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. Ancak sadece eğitim, ekim alanı ve aile işgücü oranı arasındaki ilişki istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur.