Türkiye'de yetişen Taxus baccata L. bitkisinin Taksan türevi bileşikleri üzerinde araştırmalar

6. ÖZET Taksan tipi bir diterpenoit olan Taksol, ilk defa ABD'de yetişen Taxus brevifolici 'dan elde edilen, kemoterapide mikrotubullerin stabil halde kalmasını sağlayan yeni bir gruba ait antikanser bileşiktir. Ülkemizde yetişen T. baccata'nm kalın dallarının odun kısmının, taksoit içeriği bakımından bitkinin diğer kısımlarına göre zengin olduğu daha önce tespit edilmiştir220. Bu çalışmada, Türkiye Florası'nda kayıtlı olan Taxus baccata L. (Taxaceae) Rize-Çamlıhemşin civarından toplanmış ve taksan tipi bileşikler açısından incelenmiştir. İzolasyon ve saflaştırma işlemleri sonucunda elde edilen 14 maddenin yapısı spektroskopik analizler, özellikle çift boyutlu NMR teknikleri yardımıyla aydınlatılmıştır. Bu bileşikler; 10-Deasetilbakkatin HI* (T-2), Bakkatin HI (TB-6), Bakkatin VI (TB-5), Taksol (TB-8) oksetan halkası taşıyan; 2a,5a,10p-Triasetoksi-14p-(2-metil)-butiriloksi-4(20),l 1-taksadien (TB-2) ve Taksusin (TB-3) ekzosiklik grup içeren; ve îp-Hidroksibakkatin I (TB-7) epoksit taşıyan taksoitler olarak tayin edilmiştir. Taksoitlerden taksusin ve bakkatin III majör bileşikler olarak saptanmıştır. Bunlara ilave olarak, aynı ekstreden 3-Metoksi-4-hidroksi sinnamaldehit (TB-4), Larisirezinol (TB-9), İzolarisirezinol (TB-10), 3'-Demetilizolarisirezinol-9,-hidroksiizopropileter (TB-1 1), 3'-Demetil- larisirezinol (TB-1 2) ve 3-Demetilizolarisirezinol (TB-1 3) olarak tanımlanan altı fenolik bileşik te elde edilmiştir. Ayrıca p-sitosterol (TB-1) de izole edilmiştir. Kalın dalların etli kabuklarından elde edilmiştir.222 Bu çalışma, T. baccata'nm odunlarının taksoit içeriği hakkındaki ilk araştırmadır. Ayrıca, izolarisirezinol dışında yukarıda belirtilen fenolik bileşiklerin de Tcccus cinsindeki varlığı ve ileri spektroskopik analizleri ilk defa burada verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Taxus baccata, Taxaceae, Taksoit, Spektral veri