Three capitals, five hospitals: A comparative study of early Ottoman and late Byzantine hospitals

Hastaneler, dönemlerinin hakim mimari yaklaşımlarını ve sanatsal eğilimlerini yansıtan mimari formlar olmalarının yanı sıra, ait oldukları toplum hakkında önemli ipuçları veren sosyal yapılardır. Erken dönem Osmanlı hastaneleri (Yıldırım Bayezid Darüşşifası, Fatih Darüşşifası, II. Bayezid Darüşşifası) ve geç dönem Bizans hastaneleri (Pantokrator Xenon, Lips Xenon) hakkında karşılaştırmalı bir çalışma olan bu tez, bu hastanelerin sosyal ve kurumsal yapılarına odaklanmaktadır. Geç dönem Bizans hastanelerinin günümüze ulaşamamış olması fiziksel özellikler açısından bir karşılaştırmayı imkansız kılmaktadır. Ancak yine de, Bizans ve Osmanlı hastanelerinin mimari ve dekoratif özelliklerine ve mekan düzenlemelerine dair kanıtlar çalışmaya dahil edilmiştir, zira fiziksel özellikler söz konusu iki kültürün hastane kurma pratiklerine dair önemli ipuçları verebilmektedir. Bu çalışma için erken dönem Osmanlı, geç dönem Bizans hastanelerinin seçilmiş olmasının sebebi ise bu hastanelerin, Bizans imparatorluğunun düşüşe geçtiği, Osmanlılar'ın ise bir imparatorluk olarak doğduğu dönem olarak bilinen ve İslam ile doğu Hristiyan dünyası arasındaki karşılaşmaların en yoğun olduğu döneme denk gelmiş olmalarıdır. Bununla birlikte, bu çalışma Bizans ve Osmanlı toplumlarını birbirinden çok farklı iki dünya, söz konusu hastaneleri ise bu iki dünyanın kendilerine has kurumları olarak sunan bir yaklaşımı benimsemez. Bu çalışma, erken dönem Osmanlı ve geç dönem Bizans hastaneleri arasındaki farkları ve benzerlikleri, fiziksel özellikleri ve sosyal yapıları bağlamında, ortak bir tarihin ve asırlara yayılan kültürel etkileşimlerin ürünleri olarak incelemeyi amaçlar.