Üç çağdaş şair: Haşmet, Koca Râgıb Paşa ve Fıtnat Hanım divanlarında değerli taşlar ve madenler

Değerli taşlar ve madenler, ihtişamın, gösterişin, süsün yansıması olmasının yanı sıra şifai etkileri olması yönüyle de yüzyıllardır insan hayatında önemli bir yer edinmiştir. Sosyal, kültürel ve ekonomik hayatta sıkça kullanılan bu taşlar ve madenler özellikle sevgilinin güzelliğini tasvir aracı olmaları yönüyle de edebî eserlerde sıkça zikredilmiştir. Klasik Türk edebiyatında da oldukça fazla şair tarafından anılmış, çeşitli benzetmelerle, mecazlarla veya doğrudan dile getirilerek yazın dünyasında zengin bir içerik oluşmasına sebep olmuşlardır. Bu çalışmanın konusu 18. yüzyılın temsilcilerinden olan ve aralarında sıkı bir dostluk bulunan Haşmet, Koca Râgıb ve Fıtnat Hanım'ın dîvânlarında geçen değerli taşlar ve madenlerdir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel durumu üzerinde durulmuş; bu yüzyıldaki klasik Türk edebiyatı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Koca Râgıb Paşa, Haşmet ve Fıtnat Hanım'ın hayatları, edebî kişilikleri ve eserlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde adı geçen edebî şahsiyetlerin dîvânlarında yer alan değerli taşlara, üçüncü bölümde ise söz konusu şairlerin dîvânlarında geçen madenlere yer verilmiştir. Bu bölümlerde değerli taşlar ve madenler hakkında detaylı şekilde bilgi verilerek Klasik Türk şiirinde kullanım şekilleri üzerinde durulmuştur. Seçilen beyitlerle örneklendirilerek açıklanmıştır. Tezde ayrıca bahsi geçen dîvânlardaki değerli taşların kullanım sıklığı tablolaştırılarak verilmiştir.