UEFA kulüplerinde bütçe sisteminin oluşturulması

19. yüzyılın sonlarına doğru ilk futbol kulüplerinin kurulmasıyla modern futbol doğmuş, kısa bir zamanda içinde hızlı bir gelişim göstererek toplumlar tarafından sevilen, evrensel bir spor dalı haline gelmiştir. Hızla gelişen modern futbol, tüm dünyada yaygın hale gelmesiyle futbol ekonomisinin gelişimini de etkilemiştir. Futbol kulüplerinin gelirlerindeki artış ve çeşitlilik, sadece bir spor dalı olarak ortaya çıkmış olan futbolu, endüstriyel bir sektör haline getirmiştir. Futbol kulüpleri, kontrolsüz bir şekilde büyüyen futbol ekonomisine ayak uydurmak, sportif ve finansal amaçlarına ulaşabilmek adına gelir ve gider dengelerini göz ardı eden, finansal sürdürülebilirliklerinin tehlike altına girdiği yüksek riskli kurumlar haline dönüşmeye başlamıştır. Avrupa futbol kulüplerini yakından takip eden UEFA, kulüpleri mali disiplin altına almak ve bozulan rekabet ortamını adil bir şekilde yeniden sağlayabilmek için 2000'li yılların başından itibaren önlemler almaya başlamıştır. UEFA gelinen bu noktada, UEFA Kulüp Lisans ve Finansal Fair Play (FFP) düzenlemeleri ile Avrupa futbol kulüplerinin finansal süreçlerini izlemektedir. UEFA, Denk Hesap Şartı kuralı ile futbol kulüplerinin gelirlerinden daha fazla harcama yapmalarına izin vermeden bütçelerini kontrol altında tutmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, Kulüp Lisans ve FFP düzenlemeleri kapsamında futbol kulüplerinin geçmiş sezonlara ait fiili verileri ve geleceğe ilişkin tahmini verilerden hareketle bütçe sistemi oluşturmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda, çalışmanın birinci bölümünde futbolun tarihsel gelişimi, yapılanması, ekonomisi ve futbol kulüplerinin gelir ve giderleri, ikinci bölümünde UEFA Kulüp Lisans sistemi ve FFP düzenlemeleri ön plana çıkmaktadır. Denk Hesap Şartı sonucu hesaplamaları için, Trabzonspor futbol kulübü üzerinde bir uygulama yapılmıştır. Üçüncü bölümde, bir UEFA kulübünün fiili ve tahmini verilerinden hareketle, bütçeleme sürecine ilişkin detaylı bir örnek verilmiştir. Bu kapsamda, gelir ve gider bütçelerini oluşturan her bütçe hakkında bilgilendirilmeler yapıldıktan sonra, bütçe hazırlanmasına dair örnekler verilerek, futbol kulübünün gelir ve gider bütçeleri hazırlanmıştır.