Ülkelerin özgürlük endeksi skorları ile Covid-19 vaka sayısı arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma

Tarihin birçok döneminde toplumlar salgın hastalıklarla karşı karşıya kalmıştır. Göçler, ticari ilişkiler ve savaşlar, bu salgınların pandemiye dönüşmesine neden olmuştur. Toplumların aldığı önlemler inançlarına, tıbbi uygulamalarına ve bitkisel ilaçların kullanımına bağlı olarak farklılık göstermiştir. Ancak modern zamanlarda ortaya çıkan Covid-19 yeni bir pandemi olarak kabul edilmiştir. Bilimdeki ilerlemeler, iletişim araçlarının bolluğu, ulaşım kolaylığı gibi faktörler bu salgına karşı farkındalığı arttırılmıştır. Ancak geçmişte olduğu gibi her toplum farklı önlemler talep etmiş ve aşılar geliştirmiştir. Yapılan bu çalışmada ülkelerin aşı, vaka ve ölüm oranları alınarak zaman içinde sergiledikleri özgürlük durumlarına göre karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmada ilk olarak ülkeler özgürlük durumuna göre kümeleme analizinde ayrıştırılmıştır. Kümeleme Analizi SPSS 22 programıyla yapılmıştır. Çalışmada ülke gruplarının Covid-19 üzerindeki etkileri için ise PMG ARDL yöntemi ile test edilmiştir, test için Eviews 9.5 programı kullanılmıştır. Çalışma sonucunda ise genel olarak her ülke grubunda da aşıların ölüm sayılarında düşüş gösterdiği bulunmuştur. Daha detaylı sonuçlandırılacak olunursa da özgür olmayan ülkelerin aşı olma sayısı yükselirken ölüm sayısı düşmüştür. Özgür ülkelerde aşı olma sayısı özgür olmayan ülkelere göre daha azken ölümdeki düşüş oranı özgür olmayan ülkelere göre daha azdır.