Uluova mikro havzası yeraltı sularının sürdürülebilir yönetimi

Yaşadığımız dönemde ve yakın gelecekte hızla artan sanayileşme ve nüfus ile birlikte iklim değişikliği ve küresel ısınmanın olumsuz etkileri yeraltı su kaynakları üzerinde ciddi bir negatif etki oluşturacaktır. Bu negatif etkiler su, enerji ve ekosistem ilişkisini merkeze alan havza ölçekli su yönetim ve planlaması yapabilen modeller kullanılarak minimize edilebilir. Bu amaçla yapılan hidroekonomik optimizasyon modelleri farklı yönetim durumlarını simüle etmek ve karar vericilerin sistem operasyonları hakkında bilgi edinmelerine yardımcı olmak için su planlama ve yönetiminde kullanılmaktadır. Hidroekonomik modellerde hidrolojik ve ekonomik veriler bir arada kullanılmaktadır. ULUHEM modeli Uluova ve Elazığ şehir merkezini kapsayan su temini alt yapısını temsil eden bir hidroekonomik optimizasyon modeli olarak geliştirilmiştir. ULUHEM ile farklı yönetim ve iklim durumları altında optimum su yönetim stratejileri araştırılmıştır. ULUHEM modelinde ağ akışı temsilinde 2040 yılı Elazığ ili şehir merkezi kentsel su talebi ile Uluova tarım arazilerine ait su talebi ve kıtlık maliyetleri 1991-2011 arası 20 yıllık süreçteki aylık yüzey ve yeraltı suyu hidrolojisi kullanılarak hesaplanmıştır. Uluova mikro havzasında uzun süreli yeraltı suyunun aşırı kullanımına (overdraft) son vermenin etkileri çeşitli yönetim senaryoları ile değerlendirilmiştir. Tarımsal su talebi için farklı overdraft durumları, overdraft ile temel su operasyonların yanı sıra, "overdraft yok" ve "yeraltı su pompajı yok" gibi farklı senaryolar altında çalışma genişletilmiştir. Ayrıca overdraft'lı temel su operasyonu ile kurak ve ıslak iklim senaryoları altında iklim değişikliğinin etkileri farklı senaryolar altında incelenmiştir. Sonuç olarak overdraftlı senaryolarda kıtlık maliyetleri daha çok tarımsal kullanıcılar üzerinde yoğunlaşırken kentsel kullanıcılar bu durumdan pek fazla etkilenmemektedir. "Overdraft yok" ve "yeraltı pompajı yok" senaryoları temel durumda meydana gelen tarımsal kıtlık maliyetlerini daha da arttırmaktadır. İklim değişikliği etkisi altında yapılan senaryolarda ise kuraklık şiddeti arttıkça su kıtlığı ve kıtlık maliyetleri artmıştır. Islak iklim senaryolarında ise yağışın şiddeti arttıkça su kıtlığı ve kıtlık maliyetleri azalmıştır. Bölgeye yapılacak uygun güçteki bir Güneş Enerji Santralinin overdraftlı temel su operasyonlarında meydana gelen su kıtlığı ve kıtlık maliyetlerini ortadan kaldırdığı görülmüştür.