Uluslararası Hukukun emredici normlarından doğan yükümlülük ihlallerinden devletin sorumluluğu

Devletin sorumluluğu, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun, uluslararası hukukun tedrici gelişmesi ve kodifikasyonu bağlamında seçtiği konulardan biri olmuştur. Komisyon, konuyla ilgili olarak 1949 yılında çalışmalarına başlamış, 2001 yılında Nihai Metin olarak adlandırılan Taslak Maddeler, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda onaylanmıştır. Nihai Metin'de, uluslararası haksız fiilin sonuçları olarak sorumlu devlete, yükümlülüğüne devam etme, haksız fiile son verme, haksız fiilin tekrar etmeyeceğine ilişkin garantiler sunma ve giderimde bulunma yükümlülükleri yüklenmiştir.Uluslararası hukukun emredici normlarından doğan yükümlülüklerin ciddi ihlalleri için ise, bu sonuçlara ek olarak bütün devletlere, bu normların ihlallerini hukuka uygun yollarla sonlandırmak için işbirliği içinde olma, bu normların ciddi ihlalleri tarafından yaratılan durumu hukuka uygun olarak tanımama ve bu durumun sürdürülmesi için yardımda bulunmama yükümlülükleri yüklenmiştir. Çalışmamızda, uluslararası sorumluluğun, uluslararası hukukla birlikte bir evrim geçirdiği, uluslararası toplum, uluslararası kamu düzeni, normlar hiyerarşisi, emredici normlar gibi kavramların geliştiği ve sorumluluğun işlevine uluslararası hukukun korunmasının da eklendiği iddia edilmiştir. Bu nedenle, uluslararası hukukun sıradan normlarının ihlalleri halinde de, devletlerin bu ihlale hukuka uygun yollarla son vermek için işbirliği içinde olma, uluslararası hukukun sıradan normlarının ihlallerini hukuka uygun olarak tanımama ve bu durumun sürdürülmesine yardımda bulunmama yükümlülükleri olduğu savunulmuş, dolayısı ile uluslararası hukukun emredici normlarından doğan yükümlülüklerin ciddi sonuçları için getirilen ilave sonuçların yetersizliği sonucuna ulaşılmıştır. Nihai Metin'de, uluslararası hukukun emredici normlarından doğan yükümlülüklerini ciddi şekilde ihlal eden sorumlu devlet için herhangi bir yükümlülük getirilmemesi tezimizi desteklemiştir. Uluslararası sorumluluğun uygulanması ile ilgili, doğrudan zarar gören devlet dışındaki devletlerin sorumluluğu başlatma ve tedbir alma hakları aksi bir yargı oluşturmaya yetmemiştir. Çalışmada, uluslararası toplum, uluslararası kamu düzeni, sorumluluk teorileri incelenmiş, devletin uluslararası sorumluluğunun nev'i şahsına münhasır olduğu sonucuna ulaşılmıştır.