Uluslararası tahkimde vasıflandırma

Bu çalışmada, uluslararası özel hukukunun temel problemlerinden biri olarak kabul edilen vasıflandırmanın uluslararası tahkimdeki rolü incelenmiştir. Kanunlar ihtilafı hukukunda vasıflandırma konusunda kabul edilen teorilerin, uluslararası tahkimde lex forisi olmayan hakem heyeti bakımından geçerli olup olmadığı tartışılmıştır. Hakem heyetinin tahkim yargılamasının farklı aşamalarında farklı ihtiyaçlarla yapacağı vasıflandırmanın tâbi olacağı hukuk, önemi ve sonuçları ortaya koyulmuştur. Böylelikle tahkim yargılamasında vasıflandırmaya konu olacak hususlar tespit edilmiştir. Hakem heyeti, vasıflandırma yaparken, karşılaştırmalı hukuk aracılığıyla elde edeceği, uluslararası tahkimin ihtiyaçlarına uygun ulus-ötesi kavramları dikkate almalıdır. Hakem heyetinin temel ayrım olarak usul ve esas bakımından yapacağı vasıflandırmanın tahkim yargılamasını etkileyen farklı sonuçları vardır. Uluslararası tahkimde yetki ve kabul edilebilirlik meseleleri ile tahkim anlaşmasının farklı boyutları (asli ve şekli geçerlilik, ehliyet ve tahkime elverişlilik) vasıflandırmanın belirleyici olduğu diğer alanlardır. Hakem heyetlerinin, bu konuları vasıflandırırken izledikleri farklı yaklaşımlar, bazen, benzer durumlarda çelişkili sonuçların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.