Uluslararası toplum ve koruma sorumluluğu: Libya ve Suriye örnekleri

İngiliz Okulu teorisinde uluslararası toplum devletlerin ortak çıkar, kural ve kurumlar aracılığıyla bir araya geldiği ve uluslararası düzenin sürdürülmesi için asgari düzeyde işbirliği yaptıkları bir toplumdur. İngiliz Okulu içindeki temel tartışma alanlarından biri uluslararası toplumda düzen – adalet ikilemiyle bağlantılı olarak çoğulculuk – dayanışmacılık tartışmasıdır. İki yaklaşım da egemenliğe saygı ve müdahale etmeme ilkelerini temel almaktadır. Ancak dayanışmacılık devletlerin kendi vatandaşlarını koruyamadığı veya onlara zulmettiği durumlarda bu ilkelerin uluslararası hukuk çerçevesinde askıya alınabileceğini, çoğulculuk ise bu yaklaşımın uluslararası toplumun altını oyacağını iddia etmektedir. Uluslararası toplumun, ortak insanlığı koruma ve insanlığın güvenliğini sağlama görevi bulunduğu tartışması 17. yüzyıla kadar götürülebilmektedir. Bu tartışma, uluslararası toplumun harekete geçmemesi veya geçmekte geç kalması nedeniyle yeniden gündeme gelmiş ve koruma sorumluluğu kavramı ortaya atılmıştır. 2005 tarihli Dünya Zirvesi Belgesi'nde koruma sorumluluğunun yer alması, sonrasında da BM Güvenlik Konseyi kararlarında kapsamının netleştirilmesi, uluslararası toplumun dayanışmacı bir yapı arz ettiği algısını beraberinde getirmiştir. Buna göre uluslararası toplumun, devletlerin kendi vatandaşlarını koruyamadığı ya da korumakta başarısız veya isteksiz olduğu durumda öncelikle ilgili devletin kapasite artırımına yardım etme, sonrasındaysa tehdit altındaki insanları koruma sorumluluğu bulunmaktadır. Çalışmanın amacı uluslararası toplumun çoğulcu mu yoksa dayanışmacı mı olduğunu ortaya koymaktır. Bu bağlamda Libya ve Suriye örnek olayları çerçevesinde, koruma sorumluluğu normunun hangi koşullarda işlevsel kılındığı uluslararası toplumun kurumlarından büyük güçler yönetimi, güç dengesi, diplomasi ve uluslararası hukuk aracılığıyla incelenmiştir.