Türkiye bağlamında gururu anlamak: Boyutlar ve sonuçları

Gurur ve kibir, bireyin başarılarına ilişkin benlik algısıyla yakından ilişkili olan öz bilinç duygularıdır. Ancak, diğer öz bilinç duygularına kıyasla gurur ve kibir, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli etkiler barındırmasına rağmen, duygular literatüründe nispeten daha az çalışılmıştır. Bu durum, gurur ve kibrin incelenmesiyle ilgili önemli teorik ve pratik boşlukların olduğunu göstermektedir. Bu tez çalışmasında, gurur ve kibir duygularını anlamak, mevcut ölçüm araçlarını değerlendirmek ve yeni bir ölçek geliştirmek amacıyla dört aşamalı bir araştırma yürütülmüştür. Birinci çalışmada, otantik ve kibirli gurur, gururun yansıtılması ve statü liyakat ölçeklerinin Türkçe uyarlamaları gerçekleştirilmiştir. 506 katılımcı ile yürütülen analizler, bu ölçeklerin Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, ölçüm araçlarının kültürler arası eşdeğerliğinin önemi göz önüne alındığında, bu ölçeklerin kolektivist kültürlerde gurur ve kibri ölçmek için yetersiz olduğu görülmüştür. Özellikle gurur ve kibir duygularının grup düzeyinde değerlendirilmemesi temel eksikliklerden biri olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle ikinci, üçüncü ve dördüncü çalışmalar yeni bir ölçek geliştirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu doğrultuda ilk olarak, ikinci çalışmada, karma yöntem kullanılmış, gurur ve kibrin Türkiye kültüründeki anlamları 249 katılımcı ile incelenmiştir. Bulgular, gururun olumlu, motive edici ve sosyal açıdan kabul edilebilir, kibrin ise olumsuz, uyumsuz ve sosyal olarak kabul görmeyen bir duygu olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte gurur hem bireysel hem de grup-temelli olmak üzere iki boyut göstermiştir. Üçüncü çalışmada, bireysel ve grup düzeyinde gurur ve kibir duygularını ölçen dört boyutlu bir ölçek geliştirilmiştir. İlk aşamada 66 maddelik bir ölçek havuzu oluşturulmuş, 398 katılımcı ile yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçek, 42 maddeye (bireysel gurur: 13, bireysel kibir: 10, grup-temelli gurur: 12, grup-temelli kibir: 7) indirilmiştir. Dördüncü çalışmada, 531 katılımcı ile yapılan doğrulayıcı faktör analizi, ölçeğin dört boyutlu yapısını doğrulamıştır. Sonuç olarak, bu tez kapsamında gurur ve kibri ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Sonuçlar, gururun eşitlikçi ve paylaşımcı, kibrin ise hiyerarşik ve üstünlük temelli değerlerle ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, gururun utangaçlık ile pozitif ilişkili olduğu, kibrin ise ilişki göstermediği belirlenmiştir. Bulgular, gurur ve kibir duygularının evrensel ve kültürel bağlamı göz önünde bulundurularak tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gurur, kibir, başarı, büyüklenme, gurur ve kibir ölçeği