Üniter devletlerde yerelleşmenin kolluğa etkileri: Fransa, Birleşik Krallık, İspanya ve Türkiye örnekleri

Güvenliğin sağlanması ve hukuki düzenin kurulması temelinde meşrulaşan devlet, elde ettiği şiddet tekelini iç güvenlik bağlamında kolluk olarak şekillendirmiştir. 1970'lere kadar hemen hemen tüm kamusal hizmet alanlarının sorumluluğunu almaya çalışan ve hantallaşan modern devlet, yaşanan küresel ekonomik krizin suçlusu ilan edilerek, asli görevlerine dönmesi gerektiğine dair eleştirilmeye başlamıştır. İç güvenlik aracı olarak kolluk, her ne kadar devletin asli görevi olarak sayılsa ve meşruiyetinin koruyucusu da olsa yerelleşen devletle birlikte aynı dönüşüme ve küçülmeye maruz kalmıştır. Bu çalışmada, devlet yapılanma şekillerinden üniter devletin uygulama alanı bulduğu Fransa, Birleşik Krallık, İspanya ve Türkiye'de söz konusu değişim ve dönüşümün sebebi olan yerelleşmenin kolluk uygulamaları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu kapsamda yerelleşmenin kolluğa olan etkileri; tamamlayıcı/destekleyici kolluk uygulamaları, yerinden yönetim kolluk uygulamaları, özelleştirme kapsamındaki kolluk uygulamaları ve iç güvenlik yönetişimi uygulamaları kapsamında irdelenmiştir. Çalışmada; AYYÖŞ, AKŞ, Anayasa, kolluğa yetki veren yasal mevzuat, yerli ve yabancı akademik yayınlar incelenerek yerelleşmenin seçilmiş ülkelerde kolluk uygulamalarına olan etkilerine dair bir takım bulgular elde edilmiştir. İncelemesi yapılan ülkelerin tamamında devletin klasik görevi olduğu değerlendirilen iç güvenlik hizmetinin yerinden yönetimlere, özel güvenliğe ve iç güvenlik yönetişimi kapsamında kollukla işbirliği içerisindeki topluma devredilmeye başladığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte kolluğun yerelleşmesine dair tespit edilen önemli noktalardan bir tanesi Fransa, Birleşik Krallık ve İspanya'nın iç güvenliklerinin yerelleşmesini kendi karakteri ile önceliklerine göre biçimlendirmeleri olmuştur. Çalışma sonucunda, Türkiye'nin dünya çapında kabul gören ve uygulanan kamu politikalarını hizmet ettiği toplumun kültürünü, değerini, sorunlarını ve isteklerini görmezden gelmeyecek şekilde kendine uyarlaması gerektiği anlaşılmıştır. Bu tez çalışmasında, Türkiye'de kolluk yerelleşmeli mi yerelleşmemeli mi gibi bir tartışmaya girmekten ziyade Türkiye'de yerelleşen kolluk uygulamalarına bir yol haritası çizmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda değerlendirildiğinde, Türkiye'de belediyelere kolluk yetki aktarımı olduğu takdirde üniter devlet yapısına zarar verebileceği, özel güvenlik sektörünün gelecekteki büyüklüğü ve etki alanı düşünüldüğünde Türkiye'de düzenleyici nitelikte bir otorite ihtiyacı ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Son olarak TDP alanında başarı için ulusal nitelikten ziyade yerel niteliğe ağırlık veren politikaların uygulanmasının suçla mücadelede önemli olduğu görülmüştür. Nitekim bu kapsamda düşünüldüğünde İç Güvenlik Sektörünün Sivil Gözetimi Projesi sonunda hayata geçirilmesi planlanan Yerel Önleme ve Güvenlik Kurullarının tüm güvenlik paydaşları tarafından desteklenmesi gerektiği kanısına varılmıştır. Anahtar Kelimeler; Devlet, Güvenlik, Şiddet Tekeli, Kolluk, Üniter Devlet, Yerelleşme, Yerinden Yönetim, Merkezden Yönetim, Kamu Hizmeti, Mahalli Müşterek İhtiyaç.