Üniversite çalışanlarının beslenme, fizik aktivite düzeyi ve ilişkili bireysel ve çevresel faktörler

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi çalışanlarının beslenme düzeyi, fizik aktivite düzeyi ve ilişkili faktörleri saptamak için yürütülen bu kesitsel araştırma tabakalı rasgele örnekleme yöntemiyle seçilen 348 fakülte çalışanını kapsamaktadır. Örneklem büyüklüğü zα/2=1.96, %50 prevalans, %5 sapma ve 1,5 desen etkisi ile 387 olarak saptanmış, 348 çalışana ulaşılmıştır. Araştırmanın kapsama oranı %89.9'dur. Araştırma için gerekli etik ve idari izinler alınmıştır. Anket yöntemi ile çalışanlara Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği ve Uluslararası Fizik Aktivite Ölçeği uygulanmış, antropometrik ölçümleri (boy, kilo, bel çevresi) yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde t testi, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, ki-kare, korelasyon analizi, lojistik regresyon testleri kullanılmıştır. Çalışanların yaş ortalaması 35.6±0.4 yıldır, %63.5'i erkektir, %64.7'si evlidir, üniversitede ortalama çalışma süresi 6.0±0.3 yıldır. Çalışanların %1.1'i zayıf, %39.5'i normal, %45.1'i fazla kilolu, %15.2'si obez olarak saptanmıştır. Bel çevresi yönünden çalışanların %41.1'i normal, %29.0'ı artmış, %29.9'u çok artmış risk sınıfındadır. Akdeniz diyetine uyum ortalama puanı 7.3±0.1'dir. Fizik aktivite açısından çalışanların %13.2'si aktif, %48.3'ü orta düzeyde aktif, %38.5'i inaktiftir. MET ortalaması 1499.8dk/haftadır. Birleşik antropometrik ölçümle fazla kilolulu olmaya (BKİ≥25 kg/m2 ve bel çevresi cinsiyete göre normalin üstünde olanlar) etki eden primer bağımsız değişkenler erkek olma (OR=2.71, %95 GA=1.568-4.673), yaş (OR=1.08, %95 GA=1.041-1.120), evli olma (OR=2.29, %95 GA=1.295-4.062), ailede şişmanlık olması (OR=1.74, %95 GA=1.046-2.885), sağlıklı beslenmeme (OR=2.54, %95 GA=1.421-4.531), öğle öğünü atlama (OR=1.88, %95 GA=1.029-3.451), merdiven kullanmamadır (OR=2.47, %95 GA=1.446-4.210). Fiziksel inaktivite için primer etkili bağımsız değişkenler 35 yaş üstünde olma (OR=2.88, %95 GA=1.756-4.714), obez olma (OR=2.48, %95 GA=1.302-4.715), sağlık çalışanı olma (OR=2.93, %95 GA=1.724-4.965), düzenli fizik aktivite yapmama (OR=2.13, %95 GA=1.286-3.518), evde egzersiz aleti kullanmama (OR=2.30, %95 GA=1.052-5.015) olarak saptanmıştır. Sonuç olarak üniversite çalışanlarında fazla kiloluluk, obezite ve inaktivite yaygındır. Çalışanların sağlıklı beslenme ve fizik aktivite düzeyini artırmak için üniversitede sağlığı geliştirici programların başlatılması önerilmiştir. Anahtar kelimeler: Obezite, bel çevresi, UFAA, Akdeniz diyeti uyum ölçeği, üniversite çalışanları