Üniversite öğrencilerinde bilgi-motivasyon-davranış becerileri (IMB) modeli'ne dayandırılan premenstrual semptomlar ile baş etme eğitim programı'nın etkinliğinin değerlendirilmesi

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinde Bilgi-Motivasyon-Davranış Becerileri (IMB) Modeli'ne dayandırılan Premenstrual Semptomlarla Baş Etme Eğitim Programı'nın (PSBEP) etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan kontrollü bir müdahale çalışmasıdır. Aynı zamanda çalışmada Premenstrual Semptomlarla Baş Etme Ölçeği'nin (PSBÖ) üniversite öğrencilerinde Türkçe geçerlik ve güvenirliği metodolojik olarak incelenmiştir. Çalışmanın birinci aşamasında ölçek geçerliği dil, kapsam ve yapı geçerliği; ölçek güvenirliği ise cronbach alfa güvenirlik katsayısı hesaplaması ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak 364 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. IMB Modeli'ne dayandırılan PSBEP'nin etkinliğinin değerlendirildiği ikinci aşamada, müdahale grubunu Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hemşirelik Bölümü birinci sınıfında öğrenim gören tüm kız öğrenciler (n=115) arasından araştırmanın ikinci aşama dahil edilme kriterlerine uygun olan 40 öğrenci oluşturmuştur. Kontrol grubunu ise Ankara Üniversitesi Hemşirelik Bölümü birinci sınıfında öğrenim gören tüm kız öğrenciler arasından (n=154) araştırmanın ikinci aşama dahil edilme kriterlerine uygun olan 45 öğrenci oluşturmuştur. Aybaşı Öncesi Belirtileri Tarama Gereci kullanılarak premenstrual semptom yaşadığı belirlenen müdahale grubundaki öğrencilere Premenstrual Semptomlarla Baş Etme Eğitimi verilmiş olup, eğitim sonrası birinci ve ikinci ayda bireysel danışmanlık yapılmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Çalışmanın birinci aşaması sonucunda; 27 madde ve beş alt boyuttan oluşan PSBÖ'nün üniversite öğrencileri için geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasının sonucunda ise; premenstrual semptomlarla baş etme davranışlarından düzenli egzersiz yapma (Müdahale Grubu (M)=%57.5, Kontrol Grubu (K)=%26.7), beslenmeye özen gösterme (M=%70, K=%42.2), aile üyeleri ve arkadaşlarla iletişim kurma (M=%67.5, K=%37.8), gevşeme egzersizi yapma (M=%80, K=%55.6) ve stresle baş etme yöntemlerini kullanma (M=%65, K=%17.8) yüzdeleri PSBEP sonrasında müdahale grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). PSBÖ'nün alt boyut puan ortalamaları incelendiğinde; müdahale grubunun Zarardan Kaçınma (x̅Öntest=19.15±6.974, x̅Sontest=22.55±6.563), Premenstrual Semptomların Farkında Olma ve Kabullenme (x̅Öntest=34.00±5.760, x̅Sontest=39.10±6.050), Özbakım (x̅Öntest=14.13±3.44, x̅Sontest=15.75±3.706) ve İletişim (x̅Öntest=9.90±3.020, x̅Sontest=12.90±4.056) alt boyut puan ortalamalarının PSBEP sonrasında PSBEP öncesine göre yükseldiği belirlenmiştir (p<0.05). Bu kapsamda, IMB Modeli'ne dayandırılan PSBEP'nin öğrencilere bazı premenstrual semptomlarla baş etme davranışlarının kazandırılmasında etkili olduğu ve PSBÖ'nün üniversite öğrencileri için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.