Üniversite öğrencilerinde intihar amaçlı olmayan kendine zarar verme davranışı, kendini gizleme ve mükemmeliyetçiliğin incelenmesi

Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde intihar amaçlı olmayan kendine zarar verme davranışı, kendini gizleme ve mükemmeliyetçiliğin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Sosyodemografik Bilgi Formu, Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri, Kendini Gizleme Ölçeği ve Mükemmeliyetçi Düşünceler Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma için veriler çevrimiçi şekilde elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22. paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi Ki-Kare, Mann-Whitney U testi, Pearson Korelasyon analizi ve Çoklu Regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırmada amaçlı ve uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. İlk aşamada Türkiye'de yer alan üniversitelerde öğrenim gören 18 yaş ve üzeri 600 üniversite öğrencisine ulaşılmıştır. İkinci aşamada en az bir kere kendini yaralama davranışında bulunan 203 üniversite öğrencisi örneklem grubunu oluşturmaktadır. Kendilerini yaralama davranışının görülme sıklığı %33 oranındadır. 18-27 yaş aralığında bulunan kendini yaralayan üniversite öğrencilerinin %72.4'ü kadın iken %27.6'sı erkektir. Kendini yaralama davranış türlerinden en fazla tercih edilen sırasıyla yaranın iyileşmesine engel olma, kendini sert bir yere çarpma veya kendine vurma ve ısırma olduğu görülmüştür. Cinsiyete göre kesme, cildi sert bir yüzeye sürtme ve yakma davranışlarında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Yakma davranışı hariç diğer tüm davranışlarda kadınların sayısı daha fazladır. Kendine zarar verme davranışı işlevlerinden otonom işlevleri sosyal işlevlere göre daha sık tercih edilmiştir. Otonom işlevler içerisinde duygu düzenleme işlevi en fazla tercih edilen işlevdir. Sosyal işlevler içerisinde en fazla dayanıklılık işlevinin olduğu bulunmuştur. Kişilerarası sınır, heyecan arama, özerklik ve akran bağı işlevlerinde cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Katılımcıların, kendini yaralama davranışı sırasında acı hissedip-hissetmeme, yalnız olup-olmama, yaralama davranışı dürtüsü sonrası eylemde bulunma ile cinsiyetler arasında; yaralama davranışını sonlandırmak isteyip-istememe ile psikolojik yardım alma durumu arasında ve kendini yaralama davranışı sayısı ile sosyoekonomik durum arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı bulunmuştur. Kendine zarar verme davranışı toplam, otonom ve sosyal işlevlerin kendini gizleme ile pozitif yönde anlamlı bir ilişkisinin olduğu görülmüştür. Kendine zarar verme davranışı toplam ve otonom işlevlerin mükemmeliyetçilik ile arasında pozitif yönde anlamlı ilişkisinin olduğu bulunurken sosyal işlevlerin mükemmeliyetçilik ile arasında pozitif yönde anlamsız bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Ayrıca kendini gizleme ve mükemmeliyetçilik arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu bulunmuştur. Tüm bunlarla birlikte kendini gizleme ve mükemmeliyetçiliğin kendine zarar verme davranışı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda değişkenlerin kendini yaralamanın %10'unu açıkladığı ve kendini gizlemenin daha anlamlı bir yordayıcı olduğu bulunmuştur. Değişkenlerin ayrı şekilde etkileri incelendiğinde kendini yaralama üzerinde yordayıcısı olduğu görülmüştür. Bununla birlikte kendini gizlemenin kendine zarar verme davranışı otonom ve sosyal işlevleri üzerinde ayrı olarak etkisi olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Kendini gizleme, kendini yaralama, mükemmeliyetçilik, üniversite öğrencileri