Üniversite öğrencilerinde sigara bağımlılığı, erken dönem uyumsuz şemalar ve kendilik algısı arasındaki ilişkinin araştırılması

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinde sigara bağımlılığı ile erken dönem uyumsuz şemalar ve kendilik algısı arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modeli temelinde yürütülen çalışmada, 273 üniversite öğrencisinden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Veri toplama araçları olarak Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi, Young Şema Ölçeği–Kısa Form 3 (YSÖ-KF3) ve Rosenberg Kendilik Saygısı Ölçeği (RKSÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler korelasyon analizi, tek yönlü ANOVA ve Hayes'in PROCESS Model 4 yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, sigara bağımlılığı ile bazı erken dönem uyumsuz şemalar arasında (örneğin terk edilme, kusurluluk, bağımlılık ve kendini feda etme) pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunduğunu; özsaygı düzeyi ile sigara bağımlılığı arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, bazı şemaların sigara bağımlılığı ile kendilik algısı arasındaki ilişkide kısmi ya da tam aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından, erkek katılımcıların sigara bağımlılığı düzeylerinin kadınlara kıyasla anlamlı biçimde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Onay arama şeması ise sigara bağımlılığıyla doğrudan ilişkili olmamakla birlikte, düşük gelir düzeyine sahip bireylerde daha yaygın gözlemlenmiş ve bu durum söz konusu şemanın sosyoekonomik stres faktörleriyle bağlantılı olabileceğini düşündürmüştür. Araştırmanın sonuçları, sigara bağımlılığının yalnızca biyolojik ve çevresel değil, aynı zamanda bireyin geçmiş yaşantıları, şema yapılanması ve benlik algısıyla da ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, üniversite öğrencilerine yönelik psikoeğitsel ve terapötik müdahalelerde erken dönem şemaların ve kendilik algısının dikkate alınmasının önemine işaret etmektedir.