Üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemeye yönelik bir araştırma (Fırat Üniversitesi örneği)

Okuryazarlık geniş bir konudur. Bu nedenle farklı konularda farklı tanımları bulunmaktadır. Genel bir tanım olarak okuryazarlık, bireyin duygu, düşünce ve arzularını ifade etme biçimidir. Bunu konuşarak veya yazarak tam ve etkili bir şekilde yapabilmektedir. Okuryazarlık kavramı bununla sınırlı değildir. Kişinin bir başkasının söyledikleri ve yazdıklarını da anlaması gereklidir. Bunu da kişinin söylediklerini dinleyerek, yazdıklarını okuyarak bununla birlikte kişiler veri ve yeteneklerini de kullanmalıdır. Sağlık okuryazarlığı için pek çok kurum ve kuruluş tanım yapmıştır. Sağlık okuryazarlığı kavramı 1974 yılında Simond'un yayınladığı bir makale ile ortaya çıkan 1990'lı yıllara kadar pek konuşulmayan, sonrasında tekrardan önem kazanan bir konudur. Sağlık okuryazarlığı, kişilerin daha sağlıklı olabilmeleri ve sağlık halinin devamı için kişilerin bilgiye ulaşması anlaması ve bu bilgilerin uygulamaya konulmasıdır. Yani kişinin bilgiye erişmesi ya da sadece anlaması yeterli değildir. Kişiler aldıkları bu bilgileri uygulamaya koymalıdırlar. Kişilerin bu konuda sorumlulukları bulunmaktadır. Çalışmanın amacı, Fırat Üniversitesi'nde örgün öğrenim görmekte olan öğrencilerin sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek, bu sayede eksik olduğu düşünülen bir konuda literatüre katkı sağlamak ve bundan sonraki çalışmalara yön vermektir. Çalışmada sağlık okuryazarlığı kavramı ve önemi açıklanarak, sağlık okuryazarlığını etkileyen kavramlar üzerinde durulmuş, yapılan anket sonuçları ve tablolar yorumlanmış, sonuç ve öneriler hazırlanmıştır. Çalışmada yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Araştırmaya 443 kadın, 364 erkek katılmıştır. Toplamda 807 kişiye anket uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini 2017- 2018 Eğitim ve Öğretim yılında Fırat Üniversitesi'nde eğitim almakta olan öğrencileri oluşturmuştur. Örneklem kolaylama yöntemiyle seçilmiştir. Araştırma 8 fakültede yapılmak istenmiş fakat Teknoloji Fakültesinden etik izin alınamadığı için bu fakülteye anket uygulanamamıştır. Araştırmamız 7 fakültede yapılmıştır (İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Fen Fakültesi, Eğitim Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, İlahiyat Fakültesi). Araştırmada sağlıkla alakalı olan bölümlerde okuyan öğrenciler sağlık konusunda bilgili oldukları ve standart sapmayı değiştirecekleri düşünüldüğü için özellikle seçilmemişlerdir. Ankette 2 kontrol sorusu bulunmaktadır. Fakat kontrol soruları anketin gerçek özelliğini yansıtmadığı için çıkarılmıştır. Araştırma için 19 hipotez kurulmuş ve test edilmiştir. Araştırmanın güvenirliğini kontrol etmek için güvenirlik testi yapılmış, Cronbach Alfa katsayısı 0,954 olarak bulunmuştur. Buna göre araştırmamızın çok güvenilir olduğu söylenebilir. Sağlık okuryazarlığının demografik etkenlerle, sağlık bilgi ve algılarıyla arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını ölçmek için bağımsız örneklem T testi, ilişkili örneklem T testi ve Tek Yönlü (One Way) Anova testi uygulanmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca 5'li likert soruların ölçümünün yapılması için faktör analizi yapılmış ve yorumlanmıştır.