Üniversitelerin kentsel yerleşimi bağlamında değerlendirilmesi: Konya örneği

Toplumun geliştirici bir unsuru olan üniversitelerin gelişmesi ve bulunduğu bölgeyi kalkındırması için kent ile ilişkisi önemlidir. Üniversite ile kent arasında güçlü bir ilişkinin kurulmasında üniversitenin ülke, bölge ve kent içindeki yer seçiminden başlayan ve birçok önemli aşamadan oluşan bir planlama sürecine gereksinim vardır. Yeterli incelemeler yapılmadan kurulan üniversitelerin görevi bölgeyi ekonomik olarak kalkındırmaktan ileriye gidememektedir. Üniversiteler kendi görevlerini yerine getirebilmek için bulunduğu kentin sosyal, kültürel, ekonomik ve teknik hizmetlerinden yararlanacaktır. Kentin gelişimi için ise üniversitenin ürettiği bilgiye ve entelektüel ortamına ihtiyaç vardır. Bu karşılıklı etkileşimi sağlamak için yapılması gerekilen en önemli aşamalar, üniversitenin kente göre yer seçimi ve yerleşkenin nasıl planlanacağıdır. Bu çalışmada üniversite-kent ilişkisinin önemini vurgulamak ve günümüzde Konya kentindeki üniversitelerin sergiledikleri kentsel yerleşimlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda öncelikle üniversite ve kampüs kavramları açıklanmış, tarihsel süreçleri araştırılmıştır. Üniversitelerin kentsel yerleşim kararlarının nasıl alınması gerektiğine vurgu yapılmış, kent içi ve kent dışı üniversitelerin özellikleri incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda üniversite-kent ilişkisinin çoğunlukla ekonomik açıdan incelendiği görülmüş, bu tez çalışması ile üniversite-kent ilişkisinin sosyo-kültürel, ulaşım ve mekânsal açılardan incelenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda Konya kentinin merkez ilçelerinde bulunan üniversite kampüsleri sosyo-kültürel, ulaşım ve mekânsal açılardan karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Konya'da üçü devlet, ikisi vakıf üniversitesi olmak üzere beş üniversite bulunmaktadır. Bu üniversitelere ait sekiz kampüs tez kapsamında belirlenen kriter setine göre incelenmiştir. Yapılan inceleme ile Konya'da bulunan üniversitelerin genel anlamda kent ile bütünleşemediği, üniversite-kent ilişkisinin yeterince sağlanamadığı sonucuna varılmıştır. Özellikle devlet üniversiteleri kentin dışına atılmıştır. Kent biter, üniversite yapıları başlamaktadır. Vakıf üniversiteleri ise kent merkezine daha yakın konumlanmıştır. Kentsel doku içerisinde yer alsalar da sınırlar ile kentsel yaşamdan koparılmıştır. Bu üniversitelerin kentsel kullanıma açık olmamasından dolayı da çok boyutlu üniversite-kent ilişkisi sağlanamamıştır. Üniversite kuruluş aşamasında yetkili ve tasarımcılar tarafından üniversite-kent ilişkisi göz önüne alınarak kararlar verilmesi, çalışmada ortaya konan parametreler ışığında bu kararların gerçekleştirilmesi, uzman görüşlerine başvurularak bir planlama sonucunda üniversite yer seçiminin ve kampüs tasarımının gerçekleştirilmesi önerilmektedir.