Üretim stratejilerinin belirlenmesinde rekabetçi güçlerin etkisi: Bir imalat işletmesi örneği

Stratejik yönetim işletmenin amaçlarını, hedeflerini ve hareket tarzlarını belirleyerek belirsizlikleri ortadan kaldıran, işletme çalışanlarını motive eden, örgütün problemlerine en etkin şekilde çözüm sunan, geleceğe yönelik faaliyetlerin planlanarak izlenecek yol haritasını belirginleştiren, işletmenin iç ve dış çevre analizini yapabilmesine imkân tanıyan işlevsel bir yönetim modelidir. Hızla değişen dünyada rekabet şartlarının her geçen gün ağırlaştığı bir küresel ortamda; bireylerin, işletmelerin ve bütün örgütlerin ayakta kalabilmeleri için stratejik düşünmeye ve stratejik kararlar almaya her zamankinden daha çok ihtiyaç duydukları ortadadır. M. Porter, işletmelerin stratejik anlamda verecek oldukları kararlarda beş güç modeli olarak isimlendirmiş olduğu pazardaki mevcut rakipler, olası rakipler, tedarikçiler, müşteriler ve ikameler şeklindeki faktörleri göz önünde bulundurulması gereken önemli faktörler olarak belirtmektedir. Çalışma, kuruluş yeri Düzce olan ve inşaat sektöründe dış cephe giydirme alanında faaliyet gösteren bir işletmeye yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi, veri toplama aracı olarak görüşme tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler, işletmenin orta ve üst kademe yöneticileri ile yarı yapılandırılmış bir formda görüşme formu kullanılarak ve yüz yüze yapılmıştır. Elde edilen nitel veriler, betimsel analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Çalışmada, işletmenin, üretim stratejilerini oluştururken beş faktörden ne yönde ve nasıl etkilendiğini açıklanması, bu faktörlere karşı hangi üretim stratejilerini geliştirip sektördeki varlığını devam ettirebildiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan nitel bulgulara göre, işletmenin M. Porter'ın beş güç modeli olarak adlandırmış olduğu teorisinde yer alan faktörlerin her birine karşı çeşitli stratejiler geliştirmiş olduğu ve her bir faktörden etkilenerek, üretim stratejilerini bu yönde geliştirerek pazardaki varlığını devam ettirmeye çalıştığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca, üretim stratejilerini en çok şekillendiren/etkileyen güçlerin tedarikçiler ve müşteriler olduğu en az etkileyen gücün ise ikamelerin olduğu tespit edilmiştir.