Üstbiliş özellikleri ve bilişsel dikkat kilitlenmesinin yükseköğretim öğrencilerinin öğrenme stilleri ile ilişkisinin incelenmesi

Giriş: Üstbilişsel süreçler, bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri planlama, izleme ve değerlendirme yeteneği olarak tanımlanır. Öğrenme stilleri ise bireylerin bilgiyi algılama, işleme ve öğrenme sürecinde tercih ettikleri yolları ifade eder. Dolayısıyla üstbilişsel süreçler ve öğrenme stilleri arasında güçlü bir ilişki olması muhtemeldir, çünkü üstbiliş, bireylerin öğrenme stillerini etkili bir şekilde kullanmalarını ve geliştirmelerini sağlar. Bu araştırmanın amacı üstbilişler ve bilişsel dikkat kilitlenmesi sendromunun (BDKS) yükseköğretim öğrencilerinin öğrenme stilleriyle ilişkisinin incelenmesidir. Yöntem: Prospektif ve kesitsel bir dizayna sahip mevcut araştırma 2024 Nisan ayında 515 gönüllü yükseköğretim öğrencisi ile online olarak gerçekleştirilmiştir. Nicel metodoloji kullanılarak yapılan araştırmanın veri toplama araçları Öğrenci Öğrenme Stilleri Ölçeği (ÖÖSÖ); Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) ve Bilişsel Dikkat Kilitlenmesi Sendromu Ölçeği (BDKSÖ)'dir. Elde edilen veriler usulüne uygun olarak puanlandırıldıktan sonra istatistiki analize tabi tutulmuştur. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %50,3 (n=259)'u erkekti ve %30,5 (n=157) 20 yaş altı, %35,1 (n=181) 21-25 yaş arası ve %34,4 (n=177) 25 yaş üstü idi. ÜBÖ-30 toplam ve BDKSÖ toplam skorları ile ÖÖSÖ altboyutları arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p<0,05). Ayrıca çoklu doğrusal regresyon analizi modellerine göre; ÜBÖ-30 toplam ve BDKSÖ toplam skorları ÖÖSÖ tüm altboyut skorlarının (Bağımsız, Bağımlı, İş birlikçi, Rekabetçi, Katılımcı, Kaçıngan) yordayıcı olduğu bulundu (p<0,001). Sonuç: Araştırma öğrenci öğrenme stillerindeki farklılaşmada üstbilişsel özelliklerin ve bilişsel dikkat kilitlenmesinin yordayıcılığı gösterilmiştir. Elde edilen sonuçların eğitim ortamlarında bireysel farklılıkları yönetme ve eğitimi farklılaştırma konusunda uygulayıcılara rehber olabilecek ilkeler sunabileceği düşünülmektedir. Bu sonuçların klinik pratikte uygulanabilirliğini araştıracak çalışmalara ihtiyaç vardır.