Üstün veya özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilgiler dersine ilişkin tutumları ile akademik başarıları arasındaki ilişki

Sosyal bilimlerdeki en soyut kavramlardan biri olan zeka, üstün yeteneklilikledoğrudan ilişkilidir. Zekanın birbirinden farklı birçok tanımı yapılmıştır.Bireyin zekasını temelde kalıtım ve çevre olmak üzere iki faktör etkiler. Zekaile ilgili çalışmalar başladığından bu yana en çok ilgilenilen konulardan biri zekanınölçülmesi olmuştur. Zekanın ölçülmek istenmesindeki ana neden zekayı temelöğelerine ayırarak incelemektir. ilk zeka testi 1905 yılında Alfred Binet ve Dr. Simontarafından geliştirilmiştir. Geleneksel zeka testlerinin ölçtüğü üç yetenek alanı vardır:Sözel, sayısal ve uzay ilişkileri.Ancak günümüzde geleneksel yaklaşıma karşı çıkılmakta ve zekanınbirbiriyle ilişkili ya da ilişkisiz birçok yetenekten oluştuğu kabul edilmektedir.Zekanın çok gruplu olmasıyla ilgili çeşitli kuram ve modeller bulunmasına karşınbugün için üstün yetenekliler eğitiminde Gardner'ın çoklu zeka kuramı temelalınmaktadır. Gardner insan zekasının objektif olarak ölçülebileceği tezini savunangeleneksel anlayışı eleştirerek zekanın tek bir faktörle açıklanamayacak kadar çoksayıda yetenekleri içerdiğini ileri sürmektedir.Zeka ölçümlerine yönelik ilk testlerin uygulanmasıyla birlikte üstün zekalıbireylere yönelik çalışmalarda başlamıştır. Günümüzde üstün yeteneklilik konusundaRenzulli'nin yapmış olduğu tanım büyük ölçüde kabul görmektedir. Bu tanıma göregöre üstün yeteneklilik insan yapısındaki yetenek, yaratıcılık ve motivasyon gibi üçtemel öğenin etkileşiminden ortaya çıkmaktadırÜstün yetenekli bireylere yetenekleri doğrultusunda bir eğitim verilmemesibu çocukların ortaya çıkaracakları ürünlerden toplum ve insanlığın yoksun kalmasıanlamına geleceği gibi ülke kalkınması açısından da bir kayıp oluşturabilir. Genelolarak nüfusun %2'lik kısmının üstün yetenekli bireylerden oluştuğudüşünülmektedir. 2000 yılı nüfus sayımına göre ülkemizde 0-18 yaş grubunda 519bin civarında üstün yetenekli birey olduğu tahmin edilmektedir.Üstün yetenekliler eğitimi konusunda asıl çalışmalar XX. yy'ın başlarındanitibaren başlamış. 1960'lı yıllardan itibaren yaygınlaşmıştır. Dünya'da İsrail, Rusya(SSCB), ABD ve Çin önemli çalışmalar yapmaktadır.Üstün yetenekliler eğitiminin tarihinde ülkemizin ayrı bir yeri vardır.Dünyanın belki de ilk sistemli ve en uzun süreli üstün yetenekliler eğitimini Osmanlıİmparatorluğu Enderun okuluyla gerçekleştirmiştir.Cumhuriyet döneminde 1948 ve 1956'da üstün yetenekliler eğitimiyle ilgiliyasal düzenlemeler yapılmış. 1960'lı yıllarda okullarda değişik eğitim modelleridenenmiştir. 1990'lı yıllardan itibaren konu yeniden ele alınmış ve çeşitliuygulamalar denenmiştir. Şu anda üstün yetenekliler eğitimiyle ilgili en yaygınuygulama Bilim ve Sanat Merkezleridir.Üstün yetenekliler eğitimindeki esaslardan biri bu çocukların yeteneklerininfarkına varıp geliştirerek yaratıcılıklarını ortaya koymalarını sağlamaktır. Böylecebireyin toplumla daha uyumlu hale gelmesi de sağlanabilecektir. Burada sosyalbilgiler dersi ve öğretmenlerine büyük bir sorumluluk düşmektedir. Sosyal Bilgilerdersi temelde sorumluluk sahibi vatandaş yetiştirmeyle bağlantılı olarak bilgi, tutumve becerilerin kazanılmasıyla ilişkili bir derstir.Tutum kavramını günlük yaşamımızda sıkça kullanırız, sahip olunan tutumlargünlük davranışlarımızı önemli ölçüde etkilemekte ve kişinin ait olduğu grupbireyleri ile kurduğu sosyal ilişkilerde önemli bir rol oynamaktadır. Tutum, bilişsel,duyuşsal ve davranışsal olmak üzere üç öğeden oluşmaktadır.Bu araştırma ile üstün veya özel yetenekli öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersineilişkin tutumları ile akademik başarıları arasındaki ilişki cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi,ana-babanın öğrenim durumu, ailenin ekonomik durumu, öğretmenin cinsiyeti,akademik başarı, bilim ve sanat merkezine giriş alanı açısından değerlendirilereküstün veya özel yetenekli öğrencilere yönelik Sosyal Bilgiler öğretiminde karşılaşılansorunların çözümüne yardımcı olunması hedeflenmektedir.Öğrencilerin tutumlarını belirleyebilmek için araştırmacı tarafından ?SosyalBilgiler Tutum Ölçeği? geliştirme çalışması yapılmış ve beşli likert türünde 40 tutumifadesinden oluşan bir ölçek hazırlanmıştır. Hazırlanan ölçek İzmir'deki üçilköğretim okulunda 365 öğrenciye uygulanmıştır.Analizler sonucunda 8 madde ölçekten çıkarılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğinibelirlemek için faktör analizi yapılmış ve üç alt ölçek belirlenmiştir. Belirlenen altölçekler Duyuşsal, Bilişsel ve Davranışsal olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin geneli içinAlpha katsayısı .91'dir. Yapılan analizler sonucunda Sosyal Bilgiler dersine ilişkintutumu ölçen, 32 madde ve üç alt ölçekten oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçekgeliştirilmiştir.Geliştirilen ölçek İzmir ve Manisa Bilim ve Sanat Merkezlerine devam eden130 öğrenciye uygulanmıştır. Alt problemlerle tutum ölçeği arasında anlamlı farkolup olmadığını belirlemek için verilere t testi, tek yönlü varyans analizi ve scheffetestleri uygulanmıştır. Değerlendirmeler sonucunda üstün veya özel yetenekliöğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine ilişkin tutumları ile cinsiyet, anne-baba eğitimdüzeyi, ailenin geliri, derse giren öğretmenin cinsiyeti arasında anlamlı farkbulunmamış; öğrencilerin tutumları ile yaş, sınıf düzeyleri, not ve Bilsem'e girişalanları arasında anlamlı farklılaşma bulunmuştur.Anahtar sözcükler: Zeka, Zeka Bölümü, Üstün Yetenek, Tutum, Sosyal Bilgiler.