Üstün zekalı/ yetenekli çocuklarda psikolojik sağlamlık ve sosyal sermaye ilişkisi

Üstün zekalı çocuklar duygusal yoğunlukları ve aşırı duyarlılıklarından dolayı akranlarına göre daha kırılgan ve uyumsuz olabilmektedirler. Bu grupta aile, arkadaş ve diğer sosyal çevre ile kazanılmakta olan sosyal sermaye çocuklarda psikolojik sağlamlık geliştirmesine katkı sağlayabilir. Bu araştırmanın amacı; üstün zekâlı ve özel yetenekli ortaokul öğrencilerinde sosyal sermaye ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkiyi normal öğrencilerle karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırma olgu kontrol modeli olarak tasarlanmıştır. Toplamda 129 öğrenci çalışmaya alınmıştır; 67'si özel yetenekli - üstün zekalı öğrenci olgu grubu olarak çalışmaya alınmış, bu gruba benzer yaş ve cinsiyette özel yetenekli olmayan 62 öğrenci ise kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında sosyal sermaye formu ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Psikolojik Sağlamlık Ölçeği toplam puanı (PSÖ) üstün zekalı çocuklarda (4,2±0,4) normal zekalı olanlara (4,0±0,6) göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,050). Güven puan ortalamaları arasında anlamlı fark yok (p=0,380) iken aidiyet puan ortalaması üstün zekâlılarda daha yüksektir (p=0,015). Öğrencilerin PSÖ güven ve aidiyet puanları arasında orta, iyi ve çok iyi düzeyde (r=0,49 ile r=0,78 arasında değişen) ilişki olduğu gözlenmektedir (p<0,01). Güven ve aidiyet arasında üstün zekalılarda orta düzeyde (r=0,55) normal öğrencilerde ise iyi düzeyde (r=0,69) korelasyon olduğu görülmektedir. PSÖ ile güven arasında üstün zekalılarda iyi düzeyde (r=0,65) normal öğrencilerde ise orta düzeyde (r=0,49) korelasyon olduğu görülmektedir. PSÖ ile aidiyet üstün zekalılarda yüksek düzeyde (r=0,78) ve normal öğrencilerde ise daha düşük düzeyde (r=0,57) ilişki olduğu saptanmıştır. (p<0,01). Psikolojik sağlamlık toplam puanı (PSÖ) ile gelir durumu arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,232). Güven puan ortalamaları arasında anlamlı fark yok (p=0,380) iken aidiyet puan ortalaması ile gelir düzeyi arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Gelir düzeyi düşük olanların puan ortalaması (3,5±0,8) ile iyi düzeyde olanların puan ortalaması (3,7±0,8) gelir düzeyi orta olanlara (4,0±0,7) göre daha (p=0,028). Eğitim gideri arttıkça PSÖ, güven ve aidiyet puanları anlamlı olarak artmaktadır (sırası ile p=0,050, p=0,027 ve p=0,043). Psikolojik sağlamlık, aidiyet düzeyi cinsiyet, yaş ve okul türlerine göre farklılık göstermemektedir. Elde edilen sonuçlar, sosyal sermayenin psikolojik sağlamlığı arttırdığını göstermektedir. Üstün zekalı çocukların psikolojik sağlamlığının normal öğrencilere göre daha yüksek olması (diğer sosyal sermaye araçları gruplar arasında fark göstermemektedir) zekanın bir tür sermaye olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir.