Uygurların dış politikası

İslamiyet öncesi Türk tarihinde önemli bir yere sahip olan Uygurlar 744 senesinde kendi boy adlarıyla devlet kurmuşlardır. Boylar birliğinden oluşan bu devlet, Göktürklerin devlet geleneğini devam ettirerek VIII. yy'ın en önemli iki gücünden biri haline gelmiştir. Devletin gücü ile paralel gelişen dış politikası Uygurların iktidarını kuvvetlendiren temel öğelerden biridir. Çin başta olmak üzere komşularıyla olumlu bir dış politika geliştirmeyi başaran Uygur Devleti, yaklaşık yüz yıl hüküm sürmüştür. Ötüken merkezli Uygur Devleti, 744'te Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuştur. Ardından gelen halefleri Moyen Çor ve Bögü Kağan zamanında zirveye ulaşan hakimiyetleri Çin İmparatorluğu'nu ve komşu devletleri zor durumda bırakmıştır. Uygurlar Tun Baga Tarkan'ın kağanlığı ile gerileme ve çöküş dönemine giren Ötüken Uygur Devleti, Üge Kağan devrinde bir başka Türk boyu olan Kırgızların hakimiyeti ele geçirmesiyle son bulmuştur. Hayatta kalan Uygurlar farklı bölgelere zorunlu göç etmiş ve geldikleri yeni topraklarda hakimiyet kurmayı başarmışlardır. Kan-Chou (Sarı Uygurlar) ve Turfan (Kao-Ch'ang) Uygur Devletleri göç eden Uygurların kurduğu devletlerdir. Sosyal ve kültürel alanda oldukça gelişen Uygurlar, yayılmacı politika yerine ticaretle uğraşıp komşuları ile olumlu seyreden bir dış politika geliştirmişlerdir. Ayrıca Türkistan'da kurulan Moğol ve Karahanlı gibi devletlerin yönetiminde de rol almışlardır. Tarihi süreç içerisinde hem bulundukları coğrafya hem de Türk kültür birikimi ile adından söz ettiren bir uygarlık kurmayı başaran Uygurlar, günümüzde aynı isim altında ve kadim topraklarında yaşamaktadırlar. Anahtar Sözcükler: Uygurlar, Dış Politika, Türk Tarihi, Türkistan, Hun, Göktürk, İslam Öncesi