Uzun süreli organik ve mineral gübrelemenin toprak hava iletkenliği ve bazı fiziksel özelliklere etkisi

Bu tez çalışmasında, Çukurova koşullarında yılda iki ürün yetiştirilen uzun süreli (1996-2020) bir deneme arazisinde 5 farklı organik ve inorganik gübreleme uygulamasının toprak hava iletkenliği ve fiziksel özelliklerine etkileri araştırılmıştır. Bu denemede yer alan gübreleme uygulamaları; kontrol, mineral gübre, ahır gübresi, kompost ve mikoriza aşılanmış komposttur. Toplam 15 parselde 0-15 ve 15-30 cm derinliklerde organik madde, hacim ağırlığı, hidrolik iletkenlik, su tutma kapasitesi, gözeneklilik, agregat stabilitesi ve hava iletkenliği belirlenmiştir. Yapılan analizler doğrultusunda organik madde oranı ahır gübresi uygulamasında her iki derinlikte de artış göstermiştir. Hacim ağırlığı ölçümü bütün gübreleme uygulamalarında 0-15 cm'de birbirine yakın sonuçlar verirken 15-30 cm derinlikte mineral gübre, kontrol ve mikoriza aşılanmış kompost uygulamaları ön plana çıkmıştır. Agregat stabilitesi ölçümünde ise her iki derinlikte de ahır gübresi uygulaması % 34 artış göstererek ön plana çıkmıştır. Toplam gözeneklilikte yüzey toprağında birbirine yakın değerler elde edilmiştir. Buna karşılık mikro gözenlilik ve makro gözeneklilik farklılık göstermiştir. Mikro gözeneklilik için yapılan analizde ahır gübresi ön plana çıkarken makro gözeneklilikte mineral gübre ve mikoriza aşılanmış kompost uygulamaları daha iyi sonuçlar vermiştir. Yüzey altı toprağında ise toplam gözeneklilik ve makro gözeneklilikte ahır gübresi uygulaması artış gösterirken mikro gözenklilikte değerler birbirine yakın sonuçlar vererek önemli bulunmamıştır. Tarla kapasitesi, solma noktası ve yarayışlı suyun hacimsel olarak ölçüldüğü analizlerde 0-15 cm'de ahır gübresi uygulaması artış göstererek önemli bulunurken 15-30 cm'de değerler birbirine yakın çıkmış ve önemli bulunmamıştır. En yüksek doygun hidrolik iletkenlik değeri 0-15 cm'de kompost ve ahır gübresi uygulamasında 0,50 cm.sa¹ ve 0,47 cm.sa¹ olarak kaydedilmiştir. 15-30 cm'de ise birbirine yakın değerler belirlenmiştir. Tezin amacı olan hava iletkenliği ölçümlerinde ise yüzey toprağında kompost uygulaması istatiksel olarak önemli bulunmuşve bu uygulamayı ahır gübresi uygulaması takip etmiştir. Yüzey altında ise kompost ve ahır gübresi uygulaması birbirine çok yakın değerler göstermiştir. Çalışma sonuçları toprağın fiziksel özelliklerinin iyileştirilmesi yönünde toprağa inorganik uygulamalar yerine ahır gübresi ve kompost gibi organik yapılı gübrelerin tercih edilebileceğini göstermiştir.