Uzun yol şoförlerinde kas iskelet sistemine ait şikayetlerin, yorgunluk ve uyku kalitesinin reaksiyon zamanı üzerine etkisinin incelenmesi

ÖZET UZUN YOL ŞOFÖRLERİNDE KAS İSKELET SİSTEMİNE AİT ŞİKAYETLERİN, YORGUNLUK VE UYKU KALİTESİNİN REAKSİYON ZAMANI ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Uzun yol tır sürücülerinde kas-iskelet sistemi şikayetleri, yorgunluk, uyku kalitesi ve reaksiyon zamanı arasındaki ilişkiyi inceleyen bu çalışma, Gaziantep'te yaş ortalaması 39,65±10,61 yıl olan 161 erkek sürücü ile gerçekleştirildi. Çalışmaya katılan gönüllü bireylerin sosyodemografik bilgileri alındıktan sonra, kas-iskelet sistemi şikayetleri için Nordic Kas İskelet Sistemi Anketi (NKİSA), uyku kalitesini değerlendirmek için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ), yorgunluğu değerlendirmek için Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (YŞÖ), reaksiyon zamanını değerlendirmek için Deary-Liewald Reaksiyon Süresi testi (Basit ve Karmaşık Reaksiyon Süresi) ve Nelson Ayak Reaksiyon Ölçeği kullanıldı. Veriler IBM SPSS Statistics 22 programıyla analiz edildi. Bulgulara göre, katılımcıların %62,1'inin günde 9-12 saat araç kullandığı ve en sık kas-iskelet sistemi şikayetlerinin boyun (%42,2), bel (%31,1) ve sırt (%26,1) bölgelerinde olduğu tespit edildi. Katılımcıların orta düzeyde uykusuzluk (ISI ort: 12,50), düşük uyku kalitesi (PUKİ ort: 12,63) ve orta düzeyde yorgunluk (YŞÖ ort: 3,30) yaşadığı saptandı. Korelasyon analizleri sonucunda, NKİSA sonuçlarına göre; boyun, omuz, sırt, el bileği-el ve bel bölgelerindeki kas-iskelet sistemi şikayetleri ile PUKİ, YŞÖ Deary-Liewald ve Nelson Ayak Reaksiyon Süresi, düzeyleri arasında zayıf istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişkiler (p<0,05) saptandı. Ayrıca, Deary-Liewald ve Nelson Ayak Reaksiyon Süresi arasında anlamlı pozitif korelasyonlar (p<0,01) belirlenmiş olup, bu sonuç testlerin birbirini doğruladığını gösterdi. PUKİ ve YŞÖ ölçekleri arasında da güçlü pozitif yönde anlamlı ilişkiler (p<0,01) bulundu. Çalışmanın sonuçları, uzun yol tır sürücülerinde kas-iskelet sistemi şikayetleri, uyku kalitesi, yorgunluk ve reaksiyon zamanı arasında anlamlı ilişkiler olduğunu gösterdi. Özellikle, kas-iskelet sistemi şikayetlerinin artmasıyla birlikte, sürücülerin uyku kalitesinde düşüşler, yorgunluk düzeylerinde artışlar ve reaksiyon sürelerinde değişimler belirlendi. Anahtar Kelimeler: Uzun yol şoförü; Kas-iskelet sistemi şikayetleri; Yorgunluk, Uyku kalitesi; Reaksiyon zamanı.