Vakit Gazetesi'ne göre Osmanlı eğitim sisteminde yaşanan gelişmeler (30 Ekim 1918-23 Nisan 1920)

I. Dünya Savaşı ve onu takip eden Millî Mücadele yıllarında Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü topraklarda oldukça güç zamanlar yaşanmıştır. Bir taraftan cephede düşmanla savaşılırken diğer taraftan cephe gerisinde eğitim faaliyetleri yürütülmeye çalışılmıştır. Eğitime yönelik atılımları aksatan en temel problem ise okulların bina sorunu ve bütçe yetersizliği olmuştur. I. Dünya Savaşı sırasında hükümetin el koyduğu yabancılara ait binaların hemen hepsini Mondros Mütarekesi'nden sonra geri alan işgal kuvvetleri, bu binalara yerleşen pek çok okulun da açıkta kalmasına sebep olmuştur. Bu nedenle, Maarif idarecileri Mütarekeden itibaren neredeyse tüm mesailerini okulları bir binaya yerleştirmek için harcamışlardır. Birçok okul uzun bir süre açılamadığı gibi açılan okullar da farklı yerlere taşındığından, muallim ve talebeler de farklı zorluklarla mücadele etmek zorunda kalmışlardır. Bu zorluklardan en önemlisi bütçe yetersizliği olmuş, okul binalarına gereken önem verilememiş hatta bir süre İspanyol Nezlesi ile kapalı kalan okullardan, yalnızca yakacak problemi olmayanların açılmasına karar verilmiştir. Ülkenin hemen her alanında var olan mali sıkıntılar ve hayat pahalılığı, genel bütçeden maaş alan memur ve muallimleri de zor şartlarda çalışmaya mecbur bırakmıştır. Ancak en büyük sefaleti vilayet bütçesinden maaş alan ibtidai mektep muallimleri yaşamıştır. Aylarca maaş alamayan muallimler, seslerini duyurabilmek adına bir süre vazifelerini terk ederek greve gitmek zorunda kalmışlardır. Ancak yaşanan tüm bu zorluklara rağmen, Millî Mücadele'nin en büyük destekçisi yine eğitimciler olmuş, özellikle İzmir'in işgalinden sonra yapılan miting, konferans ve yardım kampanyaları ile ülkenin içinde bulunduğu durumdan bir an önce kurtulması adına önemli bir toplumsal misyon üstlenmişlerdir. Bu çalışmada Mütareke'nin imzalanmasından, TBMM'nin açılışına kadarki süreçte eğitimde yaşanan bu zorlu mücadele ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu anlamda yaşanan süreci kronolojik olarak takip edebilmek adına Vakit Gazetesi'nden yararlanılmış ve yer alan haberler doğrultusunda ülkenin siyasi durumu ve eğitime yansımalarının yanında, ülkedeki eğitim kurumları, muallim ve talebelere dair bilgilere yer verilmiştir.