Van 2011 depremi sonrası yeniden yapılanma sürecinin mekânsal etkileri: Sosyo-mekânsal ayrışma İkinisan-Şabaniye bölgesi örneği

Kentlerin sosyal ve mekânsal yapıları, insanların yaşam kaliteleri üzerinde önemli etkilere sahiptir. Sosyo-mekânsal ayrışma, kentsel alanlardaki eşitsizliklerin mekânsal bir yansımasıdır ve bu durum, kullanıcı memnuniyeti üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Araştırmacılar mekânsal ayrışmanın kapitalist sistemin bir ürünü olduğunu ve kentlerdeki toplumsal yapı ile yakından ilişkili olduğunu belirtmişlerdir. Bu çalışmada, Van ili İkinisan ve Şabaniye bölgelerinde yapılan kullanıcı memnuniyeti anketlerinden elde edilen veriler ışığında, sosyo-mekânsal ayrışma ve kullanıcı memnuniyeti arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu çalışma, Van ili İkinisan ve Şabaniye bölgelerinde yapılan kullanıcı konut memnuniyeti anketlerinden elde edilen veriler doğrultusunda sosyo-mekânsal ayrışma ile kullanıcı memnuniyeti arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Toplam 202 haneden toplanan veriler, demografik özellikler, hane halkı yapısı, konut memnuniyeti ve sosyo-ekonomik durumu içermektedir. Bulgular, sosyo- mekânsal ayrışmanın, kullanıcı konut memnuniyetine olan etkilerini göstermekte ve iki bölge arasındaki farkları ortaya koymaktadır. İkinisan bölgesinde konut memnuniyeti daha yüksek olup, bu durum sosyo-ekonomik faktörler ve mekânsal farklılıklarla açıklanabilir. İkinisan bölgesinde daha yüksek olan konut memnuniyeti, bölgenin sosyo-ekonomik avantajları ve mekânsal düzenlemelerle ilişkilidir. Bulgular İkinisan bölgesinde konut memnuniyetinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum, İkinisan bölgesinin sosyo-ekonomik açıdan daha avantajlı bir konumda olmasından kaynaklanabilir. İkinisan bölgesindeki katılımcılar, konutlarının prestiji ve yaşından daha memnun olduklarını belirtmişlerdir. Şabaniye bölgesinde ise memnuniyet oranlarının daha düşük olduğu görülmüştür. Bu bulgular, sosyo-mekânsal ayrışmanın kullanıcı memnuniyeti üzerindeki etkisini doğrulamakta ve ekonomik eşitsizliklerin ve mekânsal farklılıkların kullanıcı memnuniyetini önemli ölçüde etkilediği sonucuna varılmıştır. İlaveten konut memnuniyetinin sadece fiziksel ve çevresel faktörlerle değil, aynı zamanda sosyo-ekonomik ve demografik değişkenlerle de ilişkili olup kent planlama ve konut politikalarının geliştirilmesinde bu çok boyutlu yaklaşımın göz önünde bulundurulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bulgular, konut projelerinin planlanması ve kentsel politikaların oluşturulmasında önemli geri bildirimler sunmakta ve kentsel gelişim süreçlerinde mekânsal planlama ve sosyal politikaların önemini vurgulamaktadır. Sosyo-mekânsal ayrışmanın azaltılması ve kullanıcı konut memnuniyetinin artırılması için daha dengeli ve kapsayıcı planlama yaklaşımlarının geliştirilmesi önemlidir. Anahtar kelimeler: Ayrışma, Kentsel mekân, Kentsel planlama ve konut piyasası, Konut hanehalkı, Konut memnuniyeti, Sosyo-Mekânsal ayrışma, Van