Van ekolojik koşullarında yetiştirilen tıbbi adaçayında (salvia officinalis L.) organik gübreler ve bakteri izolatlarının verim, kalite ve gelişim parametreleriüzerine etkisi

Tez çalışması 2021, 2022 ve 2023 yıllarında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümüne ait deneme alanında yürütülmüştür. Çalışmada her yıl iki biçim alınmış olup ana parsellere organik gübreler (kontrol (Og0), vermikompost (Og1), çiftlik gübresi (Og2) ve humik asit (Og3), alt parsellere ise biyolojik gübreler (kontrol (Bg0), fosfor çözücü: Bacillus megaterium (Bg1), azot bağlayıcı: Azospirillum lipoferum (Bg2) ve bakteri karışımı: Lactobacillus casei, Rhodopseudomonas palustris, Saccharomyces cerevisiae, Lactococcus lactis (Bg3)) uygulanmıştır. Çalışma sonucunda 2022 ve 2023 yılları için sırasıyla yeşil herba verimi 534.80-1742.53 kg/da ve 453.23- 2322.13 kg/da aralığında, drog herba verimi 165.76- 441.28 kg/da ve155.54-585,90 kg/da aralığında, drog yaprak verimi 135.29-285.65 kg/da ve 104.11-405.24 kg/da aralığında, kuru madde verimi 214.99- 525.00 kg/da ve 84.11-428.26 kg/da aralığında, uçucu yağ oranı %1.33-2.33 ve %2.00-4.17 aralığında, uçucu yağ verimi ise 1.31-5.40 L/da ve 3.12- 9.49 L/da aralığında belirlenmiştir. GC/MS analiz sonuçlarına göre en önemli uçucu yağ bileşenlerinin beta thujone, alpha thujone, 1,8-cineole ve camphor olduğu belirlenmiştir. Yürütülen çalışmanın sonucunda biyogübrelerden azot bağlayıcı ve fosfor çözücü bakteri uygulamalarının ön plana çıktığı görülmüştür. Organik gübre uygulamalarında ise kontrol grubuna kıyasla verim parametrelerinde artış gözlenmiştir. Organik gübre ve biyolojik gübre uygulamalarının kombinasyonlarından özellikle vermikompost ve hümik asit ile azot bağlayıcı bakteri ve fosfor çözücü bakteri uygulamalarının kombinasyonundan etkili sonuçlar alınmıştır.