Van Gölü'nde inci kefali avcılığı yapan balıkçı işletmelerinin ekonomik analizi

Bu araştırma, Van Gölü'nde İnci Kefali avcılığının gerçekleştirildiği işletmelerin sosyo-ekonomik, teknik ve ekonomik analizinin yapılması ve bu ekonomik faaliyete ilişkin sorunların ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmanın materyalini, 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda Bitlis ve Van İl Tarım ve Orman Müdürlüklerince düzenlenmiş Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresine sahip ve Van Gölü'nde aktif olarak İnci Kefali avcılığı yapan 72 adet balıkçı işletmesinden yüzü yüze görüşmeler ve veri temin formu aracılığıyla tam sayım yöntemi kullanılarak elde edilen veriler oluşturmaktadır. İşletmeler, tekne boy uzunluğu 12 m ve altında olan işletmeler ile tekne boy uzunluğu 12 m'nin üstünde olan işletmeler olarak değerlendirilmiştir. İşletmelerin ekonomik analizlerinin yanında kârlılık, verimlilik analizleri ile satış geliri fonksiyonu ve kâr fonksiyonu regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. İşletmeler genelinde 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda sırasıyla maliyeti oluşturan masraf unsurları içerisinde akaryakıt ve yağ giderleri %30,9-%38,1; işçilik giderleri %30,1-%27,6; kumanya giderleri %5,5-%6; giyim giderleri %0,9-%1; ağ giderleri %16,5-%13; makara (gırgır) giderleri %0,4-%0,3; tekne bakım-onarım giderleri %2,9-%2,3; kredi faiz giderleri %4,3-%4; amortisman giderleri %4,1-%3,8; genel idare giderleri %3,3-%3,3 pay almıştır. İşletmeler genelinde 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda sırasıyla kg başına net kâr 1,17 ₺ ve 1,78 ₺; 1 kg İnci Kefali avlanma maliyeti ise 2,14 ₺ ve 2,78 ₺ olarak tespit edilmiştir. İşletmeler genelinde 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda sırasıyla mali rantabilite %33,59-%41,83; ekonomik rantabilite %31,94-%39,84; rantabilite faktörü %38,06-%41,37; iktisadilik oranı 2,10-1,86; işgücü kısmi verimliliği 32.369,9-39.310,3; akaryakıt kısmi verimliliği 2.321,1-2.611,3; ağ kısmi verimliliği 13,6-13,8 olarak tespit edilmiştir. Satış geliri fonksiyonu regresyon analizi sonucunda tüm işletmeler genelinde, diğer değişkenler sabit iken maliyeti oluşturan masraf unsurlarındaki 1 birimlik artışın toplam İnci kefali satış gelirinde meydana getirdiği artışlar sırasıyla; akaryakıt ve yağ masrafları (X₁) için 2,231 birim, işçilik masrafları (X₂) için 1,021 birim, ağ masrafları (X₃) için 1,019 birim artış ve diğer masraflar (X₄) için 1,240 birim olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, Van Gölü'nde yapılan İnci Kefali avcılığının kârlı bir ekonomik faaliyet olduğu tespit edilmiştir. Bu ekonomik faaliyet gölün çevresindeki kırsal alanlarda istihdama ve özellikle genç nüfusun kırsaldan kente göçünü engellemesi yönüyle katkı sağladığı düşünülmektedir. Bu olumlu katkıların ve sürdürülebilirliğin sağlanması açısından nesli yakın tehdit altında olan İnci Kefalinin korunmasının da büyük önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Ekonomik Analiz, İnci Kefali, Kârlılık, Su Ürünleri, Van Gölü