Van ili kuzeyinde yer alan ortaç volkanik agregalarda asr etkilerinin incelenmesi

Alkali silis reaktivitesi (ASR) beton yapılarının dayanıklılığını önemli derecede etkileyen, kompleks bir kimyasal reaksiyondur. Ülkemizde ve dünyanın birçok yerinde betonarme yapılarda ASR kaynaklı hasarlara rastlamak mümkündür. ASR kaynaklı hasarların önüne geçebilmek için bu alanda yapılacak olan çalışmalar önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında, Van ili kuzeyinde yer alan trakit, trakiandezit ve pomza agregalarının ASR'ye ilişkin özellikleri araştırılmıştır. ASR'yi belirlemek amacıyla örnekler üzerinde hızlandırılmış harç çubuğu deneyi, kimyasal yöntem deneyleri yapılmıştır. Hızlandırılmış harç çubuğu deneyi için trakit ve trakiandezit yerine ağırlıkça sırasıyla %10, %20, %30 pomza konularak 32 adet, çimento yerine bağlayıcı olarak %30 oranında pomza konularak 6 adet harç çubuğu hazırlanmıştır. Hızlandırılmış harç çubuğu deneyi kapsamında toplam 38 adet harç çubuğu üretilmiştir. Hızlandırılmış harç çubuğu deneyine göre 3, 7, 14, 28 ve 56 günlük boy değişimleri ölçülmüştür. Kimyasal yöntemle ASR'yi belirlemek amacıyla agregalardan 0.250 mm ve 0.125 mm'lik elek aralığında kalan malzemeden 25 gr 3 adet örnek alınarak deney yapılmıştır. Harç çubuğu numunelerinin deney öncesi ve sonrası farklarını görebilmek amacıyla numuneler üzerinde SEM analizleri yapılmıştır. Hızlandırılmış harç çubuğu öncesi ve sonrası elde edilen SEM görüntülerinde belirli farklılıklar gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, hızlandırılmış harç çubuğu deneyine göre trakit ve trakiandezit agregasının genleşme oranlarının %0.2'den büyük olduğu ve zararlı agregalar sınıfında yer aldığı tespit edilmiştir. Trakit ve trakiandezit yerine ağırlıkça %20 ve %30 pomza ikamesinin ASR etkilerini düşürdüğü gözlemlenmiştir. Çimento yerine bağlayıcı olarak %30 pomza kullanımının ASR etkilerini düşürdüğü tespit edilmiştir. Kimyasal analiz sonuçlarına göre pomza, trakit ve trakiandezit agregaları ASTM C 289 standardında belirtilen alkali silis reaktivitesi açısından "zararlı agregalar"ın yer aldığı III. bölge içerisinde yer almaktadır.