Velilerin bakış açılarına göre vatandaşlık eğitimi

Dünya üzerinde kurulan her devlet siyasal varlığının devam edebilmesi için vatandaş yetiştirmeye önem vermektedir. Devletlerin bu temel amaçlarını gerçekleştirebilmek için ülkelerine özel vatandaşlık eğitimleri mevcuttur. Türkiye' de ise vatandaşlık eğitiminin amacı hem geleneksel değerleri hem de evrensel değerleri benimseyen, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme gibi üst düzey düşünme becerilerine sahip, duyarlı ve etkin vatandaşlar yetiştirmek olarak ifade edilmektedir. Vatandaşlık eğitimi, bireylerin hayatların ilk yıllarından başlayarak ömürleri boyunca devam eden ve örgün eğitim ile sınırlanamaz bir öğrenme sürecidir. Bu süreç içerisinde aileler, öğretmenler, okul, sosyal medya araçları ve toplum vatandaşlık bilinci oluşturmada önemli bir etkiye sahiptir. Esasen vatandaşlık bilinci yaşantı soncunda deneyim kazanarak içselleştirilir. Bundan dolayıdır ki aileler, çocukların vatandaşlık algılarının şekillenmesinde ve vatandaşlık eğitiminde en önemli toplumsal kurumdur. Aileler, çocukların sosyalleştiği ilk kurum ve vatandaşlık eğitiminin başladığı ilk sosyal ortamdır. Çocuklar vatandaşlık eğitimine ilişkin ilk öğrenmelerini aile bireylerini örnek alarak gerçekleştirmektedirler. Vatandaşlık eğitimi ile ilgili yapılan araştırmalar ailelerin düşünce ve davranışlarının çocukların vatandaş olarak yetiştirilmesinde önemli bir yeri olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle ailelerin vatandaşlık eğitimine ilişkin görüşleri önem taşımaktadır. Bu önem doğrultusunda bu araştırmada vatandaşlık eğitiminin en önemli paydaşlarından biri olan velilerin, vatandaşlık eğitimine ilişkin bakış açılarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma, temel nitel araştırma yaklaşımına uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu; İstanbul ili içerisinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme tekniğine göre seçilen 2020-2021 eğitim- öğretim yılında 35 ortaokul velisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda; Velilerin, vatandaşlık kavramını ve vatandaşlık özelliklerini daha çok yeni cumhuriyetçi vatandaşlık anlayışı doğrultusunda tanımladıkları ortaya çıkmıştır. Veliler vatandaşlık eğitiminin tanımını ve işlevini birlik ve beraberlik bilinci kazandırmak, vatana bağlı ve hizmet edecek çocuklar yetiştirmek ve değer öğretimini sağlamak olarak belirtmişlerdir. Kendi okul yıllarında bilgiye dayalı bir vatandaşlık eğitimi aldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Vatandaşlık eğitimi için ayrı bir ders olması gerektiği görüşündedirler. Vatandaşlık eğitiminde öğretilmesi gereken değerleri saygı, sevgi, dürüstlük ve vatanseverlik olarak ifade ederken; becerileri ise eleştirel düşünme, empati, problem çözme ve karar verme olarak belirtmektedirler. Vatandaşlık eğitiminde ailelerin rol model olmasının etkili olduğunu aynı zamanda vatandaşlık eğitiminde evde ve okulda sorumlu olduklarına dair ortak görüşe sahiptirler. Veliler çocuklarına verilen vatandaşlık eğitimini çocuklarının davranışlarında gözlemlediklerini ifade etmişlerdir. Veliler vatandaşlık eğitiminde çevre ve sosyal medyadan kaynaklanan olumsuz örneklerin sorun olduğunu dile getirmişlerdir. Sorunların çözümüne ilişkin olarak öğütler vermek, sosyal etkinliklere yönlendirmek ve sosyal medyanın bilinçli kullanımı öğretmek gibi önerilerde bulunmuşlardır. Araştırma neticesinde velilerin vatandaşlık eğitimini olumlu olarak gördükleri, destekledikleri ve vatandaşlık eğitiminin değerler eğitimiyle gerçekleşeceğini düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır.